Тутака месцяца мае вершыкі (а з некаторага часу і не толькі вершыкі). Напісаныя яны ў розны час і з розным настроем, таму і самі такія розныя. А можа і не? Частка з іх напісаная па-расейску, другая – па-беларуску (а ёсць і на двух мовах адразу), так што не здзіўляйцеся. Прачытаць іх, што ў чароўнае люстэрка паглядзець – адразу відаць, што там у душы дзеяцца. І яшчэ адно: апошнія, як звычайна, напрыканцы.

*** Я не люблю страну, где быдло правит бал, Страну, где властвует зарвавшийся тиран. Страну, где пьянь бутылки бьёт о тротуар… Страну-колхоз, где всё вокруг – обман! Я не люблю её тупой народ, Что век, поджав трусливо хвост, живёт. Я не люблю её вождей за то, Что ими, жить в стране запрещено. Но повторяя: "Не люблю я, не люблю!", Её своею бедной Родиной зову. *** Дзесці нешта адбываецца, Тое-сёе з людзьмі здараецца, Ды гэта ўсё адно, Нібы тое кіно глядзіш. Ідзе ў Чачне вайна: Я і "супраць", я і "за". Там Мілошавіча пагналі… Зразумела, я іх вітаю. Ды толькі гэта ўсё адно, Нібы тое кіно глядзіш. Шэрпы ходзяць па Непале, Нафты досыць на Ямале… А за морам-акіяам У Штатах Злучаных – Маямі. Ды толькі гэта ўсё адно, Нібы тое кіно глядзіш. *** Как мы свободами горды. О них кричат с трибун высоких На наших площадях широких Во время празднеств и чумы, Что б наши скудные умы В покорной лени пребывали И о другом не помышляли, Что б лишь одно "Ура!" кричали В свои разинутые рты. Свободы есть. Но для кого? Для тех, о благе нашем кто "печётся". А те же, кто "внизу пасётся" - Принять свободны, что придётся! ГОРЕЧЬ Крыши бляхою крыли, И селились под ними. Эх, какими мы стали… А какими мы были? Засевали весною Да сжинали под осень, А попутно решали Жизни сложной вопросы. Сколько жили – тужили, Всё по ветру пустили. Эх, какими мы стали… А какими мы были! Гордо реяли стяги И Погоня скакала… Эх, какими мы были! Эх, какими мы стали… ЛИСА И СИНИЦА Я слышал как-то, что Лиса с Синицей Решила, было, властью поделиться. И что бы до конца правдивой быть, О том во всеуслышанье решила объявить. И сладким голосом, что б все могли слыхать, Лисица начала о том брехать: "Теперь ты станешь лисам волю диктовать, И где захочешь, будешь жить и отдыхать. И что захочешь, будешь говорить, И с нами наравне ты будешь есть и пить". На радости такой тогда лисиц, Синица на обед решила пригласить. Закончилась печально байка эта – Синица съедена была за тем обедом. Подумай сам, а может ли Синица Над лисами своею властью похвалиться? АБУДЗІСЬ, БЕЛАРУС! Ой, як тыя качкі, Ой, як тыя гусі – Глупы, глупы народ Жыве на Беларусі. За долю ды волю Змагацца ня хоча. Усё яму добра, Што бачаць вочы. Яго і шэльмуюць, Яго і катуюць… А ён знай адно – У дуду дуе. А дуду тую У маскалях зрабілі, Каб тыя хто грае, У жабраках жылі. Абудзісь, беларус! Ды паўстань за долю, Супраць тых паноў – За сваю волю! *** Где наш король? Убит врагом в бою! Теперь одни в ответе мы за честь свою. Под градом пуль стоим на бранном поле, А враг теснит всё более и болей. КОЛОКАЛА В который раз уже распят Христос! Во искупление грехов, Творимых испокон веков, Столь неразумным человеком. Но, словно вечной памятью об этом, То, затихая вдалеке, То, мчась опять на волю волн, Просторы рвёт над миром колокольный звон! Как солнца луч в ненастный день Он, как спасенье, как отрада, Когда надежды голос слабый Умолк, исчезнув насовсем. Христос! Ты зря страдал – неблагодарным Был попран многократно людом православным, Что ныне, присно и во век веков, Души его уж не разбудит звон колоколов. *** В бездушной чёрной пустоте, Где миллиарды звёзд, Свой путь должны пройти мы все, Что бы исчезнуть вновь. Нас взгляд холодной пустоты Пугает и влечёт, А мысли, страх преодолев, Свой начинают счёт… Ведь Млечный путь лишь только прах У Вечности в руках, А жизнь – брильянтовая пыль На чьих-то сапогах… И были ль мы средь этих звёзд, Иль это только сон?.. Ответить трудно на вопрос… И, видно, не резон. *** Кто-то в гору поднялся, И взлетел к облакам. Кто-то с жизнью расстался, Завещав её вам. Кто-то злато рассыпал, Кто-то злато собрал: Свечи в храме не тронул, А иконы украл! НОВАЯ СКАЗКА Сказка – ложь, да в ней намёк: Добру молодцу урок. Для иного нет напасти, Что сильней, чем жажда власти. Тут и совесть не помеха В достижении успеха. Краснобайство и подлог – Путь прямой в златой чертог. Вот, дорвался – облегченье, Да случилось приключенье: Власть-то – барышня строптива: На придурка смотрит криво, Норовит всё обмануть, Да к другому улизнуть, А его оставить с носом. Как тут быть?.. вопрос вопросов! (Тут нельзя не согласиться: дураку чертог – темница.) Всё поставив на продажу, Увеличивает стражу, Что б девицу уберечь. Да в хоромах запереть. Только ходит недалёко Славный витязь – Вольный Сокол. Он как ветер: тут и там Всласть гуляет по полям. Не преграда злые стражи, Свора преданнейших псов, Клевета, шантаж, угрозы, Хитоумнейший засов. Но возводит укрепленья Псих без всякого зазренья… Сокол влёт через забор – Власть схватил… и был таков! *** Дорожка узкая сквозь парк, Где листьев шелест неизменный. Душа взывает о прощеньи, Грехи былые о забвеньи, И только умиротворенья Ждёт в кровь истерзанная плоть. А гордый бриг – борта крутые, Где пушек грозный ряд, отныне Могилу вечную в пучине Нашёл среди прибрежных скал. И гордый стяг, что ветер рвал В порыве ярости на мачте, Истлел. И больше нет удачи. И только празднует кабатчик По кубкам разливая ром. Но, лишь заслышав дальний гром, Что вновь пророчит ураганы, Из кабаков небытия Мы снова как один восстанем В истлевшем рубище под парус, На волю вспенившихся волн. *** Уже сносил до дыр немало башмаков, Стоптав нещадно по асфальту городов. И стала жизнь, как стоптанный башмак, Да только, вот, её не выбросить никак. И хоть заплат и новых дыр не счесть, В ней теплится ещё достоинство и честь. Но скоро миг придёт, последним огоньком Вдруг вспыхнет уголёк – и я останусь босиком. *** На пагостах крыжы рушнікамі пакрытыя: Там гісторыя наша зарытая. Тая, сапраўдная, не папяровая – Наша гісторыя: старая ды новая. *** Надоели бузотеры, Надоели ремонтёры, Надоели попугаи И безмозглые хозяе-ва! Надоело спину гнуть, Надоело в дудку дуть. Надоело вечно спать И украдкою дышать. Надоела суета, И в желудке пустота, Бег трусцою в никуда По указке президен-н-та! *** Таял снег и чернел: Непорочность враз стала пороком. Зебру жизни свернули, И под гору она покатилась вдруг боком. Раскричал, расплевал Я со злости слова все до срока: Пересохло во рту, И уже не докликаться Бога. Молча колокол звал К алтарю. И глухие, немые Мы пришли и стоим, От усилья сего обессилев. А зарвавшийся Хам За стенами беснуется вволю… Но безмолвные рты вопрошают Всё громче и громче: "Доколе?!" *** Закатилось солнце над болотом рано. Не бежит по полю больше трактор рьяно. Ехали колхозники на хромой кобыле: "Слава Перседателю!"… А про них забыли. *** Дверь открою в темноту, Что за нею я найду? Дверь другую. А за ней? Ещё множество дверей. И, блуждая в темноте, Я открою двери те. Что за ними я найду: Света луч, иль пустоту? Их открыв, найду ответ? Нет, ответа вовсе нет! Их открыл я, и нашёл… Дверь, в которую вошёл. *** Я спытаю пана Бога: "Калі скончаца пакуты, Калі прыйдзе час і скінем Мы з сябе благія путы?" Ды змаўчыць мой Ясны пане. Не адкажа, не падмане. Паглядзіць ён сумна зверху: "Што ты, дурань?! Пій гарэлку!" Пане Божа, пане Божа! Ад гарэлкі пухне рожа. Колькі ж трэба той абразы, Каб ня піць яе, заразу?! Пане Божа, пане Божа! А ні шчасця, а ні грошей, А ні якае надзеі На станоўчыя падзеі. За што нам лёс наканаваны Такі? Ня ведаем мы, Пане. Ды без сваёй жабрацкай долі, Ужо ня можам жыць мы болей. Пане Божа, пане Божа! Дай нам бульбы, дай нам збожжа, Адвядзі ад нас галечу, Ды паноў з росийской речью! Пане Божа, пане Божа! Даў нам тое, што ня гожа, Што ня мае болей кошту… А, ці ведаеш, навошта?! *** Множество нитей, Множество нитей – Дёрни любую И что-то случиться. Дикий соблазн, Только как же решиться Выбрать одну, Что бы не ошибиться? *** И прожит день, и прожит миг. И только где-то вдалеке Коснуться пальцы старика Того, что дорого тебе В тот день и час когда-то было. Уходит время в никуда – На полки пыльные архива, Лишь Седовласый иногда Коснётся дней былых, когда Устанет от безумства мира. *** День вливается ядом В створ распахнутых глаз. Бродит где-то собака, Покусавшая вас. Ветер мусор сметает. Холод… битый асфальт, Кошки в грязных подвалах. Снова слышится: "Хальт!" *** Мы капитана вздёрнули на рее: Он был мерзавцем, нам его не жаль. Два румба вправо! Мы поймали ветер, И прём теперь на полных парусах. Над нами Роджер – флаг свободы реет, И кровью пахнет пролитой ещё. Покорно труп болтается на рее, А на душе спокойно и легко. Мы все равны. И бочки с ромом вскрыты. На скользкой палубе стоять нам не легко. И не понять уже, что тут пролито: Чужая кровь иль красное вино! *** Мысли ходят хороводом, Без начала и конца. Всё вокруг бегут да возле, И сбежать от них нельзя. Шёпот их бередит душу, Шелест их – пугает жизнь. Вдаль толпа бежит куда-то: "Эй, придурок, оглянись!" Развернуться, разбежаться, Да за всеми припустить… Только мысль свербит упрямо: "Эй, дурак, угомонись!" СВЯЗЬ ВРЕМЁН Мы тщимся разумом понять Всесилье первоестества, В своих глазах превознося Себя – подобие Творца. Но мысль – продукт бездушной бездны, Где холод логики безбрежной – Один закон, едина суть. И этот мир перевернуть Не сможет целый сонм богов; И разум тысячи миров, Уснув тут, возродиться вновь Без божества, без лишних Слов, В глуши бесчисленных миров. Таков закон. И в этом суть. И невозможно заглянуть За край безбрежья мирозданья, Где жизнь – лишь краткий миг страданья В одной логической цепи… Что значу Я? Что значишь Ты? Мы – связь времён былых с грядущим, Толпа глупцов во тьме бредущих. За время своего пути Забыли мы куда идти. Из поколенья в поколенье Мы мним себя венцом творенья. Из грязи выйдя, матерясь, В конце уйдём всё в ту же грязь. *** Суета – суета от зари до конца – Лихорадит умы, разбивает сердца. И несётся трусцой человечье племя: Суета пожирает пространство и время. Сердце бьётся не в такт и трясётся рука: А причиной всему – суета, суета… РОЖДЕНИЕ Ночь уходит неохотно. Серый день да грязный снег. Где-то снова прёт из чрева Бестолковый человек. С воплем рвётся в мир бездушный, Будто стоит он того. Будто мир все эти годы Дожидался лишь его. *** Когда даёт Система сбой, Не упустить бы время: Пока латают механизм, Пока напился Машинист – Поставить ногу в стремя. А там – Йо-хо! – за солнцем вслед: В свободный мир, в счастливый век! *** Мы выпьем за оставленный редут – Его мы сдали всё же не без боя. Сегодня их сдают и там и тут. Так, видно, предначертано судьбою. Да, нас теснят теперь со всех сторон, Но мир изменится, и времена настанут: На смену нам сильней бойцы придут, И край родной навеки вольным станет! *** Самотна скрыпка грае сёння ў хаце. Няма ёй спакою, а нам няма шчасця. Бо, край родны сёння ўжо лічаць Руссю, А сынам месца няма на роднай Беларусі. *** Калі прыйшла чырвоная навала, Хрыста ды Пяруна змянілі камісары, Крыжы святыя зоркай падмянілі – Дзяды мае! Кажыце, дзе вы былі?! Чаму мячы змянілі на аралы, Чаму скарыліся, калі прыйшла навала?! *** Я на облаке сижу: Ноги свесил и пою. Наблюдаю с высоты, Отстранясь от суеты. Я на облаке сижу, Ноги свесил и гляжу: Мне до чёрта надоело Обитание внизу! БАЛЛАДА О ДРУЗЬЯХ Остаются друзья Вдалеке, в темноте. За туманом, За сеткой дождя. Остаются друзья В глубине, в тишине. Остаются друзья… Ухожу только я. На дорогах не раз Мы друзей оставляли, Не сжигая мостов, Прикрывать наш отход. Но ни разу на нас Вы за то не роптали, Выполняя свой долг, Выполняя свой долг, Выполняя свой долг. Остаются друзья В темноте, в тишине. Остаются за кромкой Понятий и время. Только звёзды в окно Смотрят ночью ко мне – Бесконечно далёкое племя. Но приходит рассвет, И стирает с небес Эти капли росы, Эти дивные стаи – Начинается день Без прикрас и чудес. И друзья возвращаются Сами… *** – Всё в жизни просто: хватай лопату, Вгрызайся в землю – держи зарплату. Махай быстрее и ты – герой… – Эй, братец, слышишь? Да, что с тобой?! ARE YOU READY? Вы готовы? В добрый путь! Жизнь не даст нам отдохнуть. Счастье ждёт в пути и беды… Вы готовы? Are you ready? Заводи свои моторы – И в безбрежные просторы По дорогам бытия: Зной, позёмка, ты да я. У кого-то лимузины Да спортивные машины, Быстрые кабриолеты… У других – одни билеты На автобус, на трамвай… Нет билетов – вылезай! Мчим в погоне за деньгами: Money – мани, money – мани. Шелест их щекочет уши: "Слушай, слушай, слушай, слушай!" Их безбожно не хватает – Они тают, тают, тают… Где-то в мире за морями – Жизнь, набитая деньгами, Жизнь, набитая деньгами: Money – мани, money – мани. Мы ж живём в стране убогой – Их у нас не будет много. Не оттянут нам карманы Money – мани, money – мани, Жизнь не даст нам отдохнуть. Вы готовы? В добрый путь! По стране, где лгут газеты… Вы готовы? Are you ready? *** – Як жывеш? – Ды, так… Трошкі папу-ківаю, тое-сёе папісваю. Ды вось яшчэ, нешта калі-некалі здымаю. *** – Эй, гляди: народ всё прёт! – А куда? – Видать на Сход. – Может нам сходить, послушать? – Да ты что, завянут уши! – Лучше выпьем брат горелки, да пойдём с тобой по девкам! *** Потеплело, засмердело – Значит, кто-то сделал дело. И ещё до первых рос Вывез на поле навоз. Тот, что – ВСЁ: И до, и после, Что без жалости и злости, Что живому – голова… Но, как жопа – без ума. Всё на нём растёт, не чахнет. Только, Боже, как он пахнет! *** Сегодня лишь на кухнях говорят уже, Что жить мы сова стали, как и прежде, Самих себя, пытаясь убедить, Что живы среди нас ещё надежды. Что дух сопротивления силён, Как ранее мы целеустремлённы, И так же плотно сомкнуты ряды Борцов, свободы жаждой окрылённых. Но нас вчера разбили снова в прах, И снова мы зализываем раны. А нас уже со всех сторон теснят Бритоголовые тупые "ветераны". Сегодня лишь на кухнях говорят уже… *** Свали, немытая Россия! Пусть зарастут травой пути, По коим с москалей до нас идти. Поскольку кроме бед и кабалы Не могут ничего они нам принести. Прощай, навязчивый наш "старший брат", Пускай благодеяния твои огнём горят. А хочешь, чтобы не было меж нас вражды, И в мире рядом вечно жили мы, То руки загребущие свои, Прошу браток, в карманах впредь держи! *** Весь мир одет на мне, а я – внутри; Не потому ль так тяжело идти? И плечи ноют, и клонится долу голова, Но, долог тяжкий путь сей только для меня. Прочней одежды в свете не найти. Ты снял её – другому в ней идти. И так, пока не сносится она до дыр… А через них, глядишь, и сам куда-то сплыл. *** Гэй, пайду я ў поле Долю там шукаць. За яе я ў полі чыстым Стану ваяваць. Дзе жа тая доля, На якой мяжы? Усюды толькі гора, Як ні варажы. Выну востры ножык – Стану ваяваць. Ды ў тым чыстым полі Застануся спаць. Доля і нядоля Ўздоўж мяне прайдуць, Ды зямлёй радзімай Шчыра прыгарнуць. Выйдуць у поле хлопцы І пасля мяне. Можа знойдуць у полі Шчасце для сябе. *** Я видел рожденье из Хаоса мира: Вселенной, которая вас породила, Как тьму разрывал нарождавшийся свет. О Боже, так, сколько ж мне лет!? На тысячи миль лишь пространство и тьма. Я видел, как звёзды тут сходят с ума, Я видел агонии стольких планет За многие, многие тысячи лет. Что было когда-то, я стал забывать, Ведь время не раз уже двигалось вспять, Играючи судьбами хрупких планет. Скажите, так, сколько ж мне лет? Года для меня не имеют значенья: Рождённый не здешних событий стеченьем, Я всё мирозданье в ладонях держу, Но время придёт, и его отпущу… Что благо, что нет, – наперёд не узнать. Когда-нибудь всё повторится опять, И свет разорвёт вновь безвременья плед, Спустя ещё тысячи… тысячи… тысячи лет. *** В конце пути нас старец ждёт уставший. Он знает всё: он – Бог, всех нас создавший. Грехам ведёт он нашим строгий счёт, Но очень скоро Дьявол книгу ту сопрёт. *** Адбылась, між іншым, раз, Як пра то казаў Панас Мне ў шынке за жбанам піва, Справа дзіўная. Так была: Папрасіў ён Пана Бога: "Дай жа піва мне нямнога, Ды да піва дай кілбаскі". Атрымалась ўсё, як у казцы: Глядзь, з’явілась піва ўраз! "Вось це й на!" – гукнуў Панас. Паспытаў – то смачна піва. "Дзякуй, Божа, – гэта дзіва. Калі ж так, зрабі, будзь ласка, Жбан гуркоў, смятаны, масла. Бульбы дай, ды сала шмат, А да сала, зразумела, І гарэлка каб прыспела. Да гарэлкі трэба дзеўка, Бо навошта ж та гарэлка". Пане Бог паслухаў сябра, Ды і кажа: "Ходзь да д’ябла!" ЛЕСТНИЦА В НЕБЕСА Когда ненастье в умах И не спокойна душа, Я вспоминаю порой, Что есть лестница в небеса. Она шаткая и высокая, Ей не видно конца. Она как надежда последняя – Лестница в небеса. Много дней и ночей Не смыкая глаза, С бесконечным упорством Строили лестницу в небеса. В ней металл и дерево, В ней вера и слеза, И крик последний о помощи... Это – лестница в небеса. Поднимаясь вверх по ней, Я не вижу её конца. И с собою камни несу, чтобы Достроить лестницу в небеса. За ступенью – ступень: Пот струится с лица, Всё ведёт меня ввысь Лестница в небеса. Поднимает над бренным, Встречу с вечным суля И свободу, и счастье – Лестница в небеса. *** Небесных труб раздался гром, И ангел с облака спорхнул. А где-то рядом, за углом Прохожий в луже утонул. Восточный ветер тучи гнал – Кого-то били в подворотне. И пёрли вновь на пьедестал Почти забытое отродье. Толстуха грязная с ведром Пыхтя, протопала к помойке. А рядом ангел, за углом, Сидел на чьей-то ржавой койке. И моросил осенний дождь, И крылья ангелу мочил, А небожитель сожалел, Что он сюда ниспослан был. Он проклинал сей род людской И эту мерзкую погоду. Ведь вести те, что он принёс, Не нужны этому народу. *** Воля, мая воля! Ты як вецер у полі, Жаўрукі ў аблоках – Ледзь убачыць вокам. Доля, мая доля! У мазалях далоні, Мокрая рубаха Ад поту і жаха. Вось я і мяркую, У хвіліну тую: Што ж гэта за воля, Ды пры гэтай долі? Так, пры гэтай долі А ніякай волі! *** Мне столько времени всё предлагали слушать, А, между тем, всё это время мне хотелось кушать, Носить такие модные штаны, с заклёпками на жопе. Я постарел, и сединой давно виски уже побиты, И стали для меня желанны фунты, доллары и те же литы. Чтобы купить себе штаны с заклёпками на жопе. А тут рублей в достатке заплатить не могут, Да на сознательность опять всё напирают рогом. А мне так хочется те модные штаны с заклёпками на жопе. ДОМ НА ЗАКАТЕ ВРЕМЁН Я прожил много долгих лет, И вот, в конце концов, Вдруг сделал то, о чём мечтал: Я свой построил дом. На закате времён Я себе построил дом – Скромный дом по проекту чертога. Дверь открыл и живу, А вокруг – ни гу-гу: А ни друга, ни чёрта, ни Бога. Не идёт почтальон, Не звенит телефон Пыль не вьётся столбом над дорогой. Дом стоит на ветру – Пыль лежит на полу, И ни друга, ни чёрта, ни Бога! Не сменяют ночи дни, Не идут в углу часы И собака не ждёт у порога. На закате времён – Покосившийся дом, И ни друга, ни чёрта,… ни Бога. *** Вот возьму себе спиртного, И к компьютеру родному. Зависая в Интернете, Прогуляюсь по планете. Пива выпью на Майями, Посорю чуть-чуть деньгами, Кину вирус и свернусь… И тогда, как цеп напьюсь. *** Небо вплачь поутру, Чей-то крик на ветру И с дырявым зонтом Под дождём я иду, Вопрошая судьбу: "На беду? На беду? Этот крик на ветру, Этот дождь поутру". *** Где ты, Княжа?! Объявись! Созови свою Литву под штандарты боевые. Или, может, не придут? Позабыв шляхецкий гонор, позабыв святую кровь, Или нет на Беларуси больше прежних удальцов?! Где те сабли, что встречали чужеземные мечи, Речь Посполиту спасали в лихолетия часы? Гэй ты – Княжа, глянь навокал: Где штандарты, бунчуки, кто из нынешних достоин Гетмановской булавы? Прапорцы на длинных копьях не играют на ветру, Не блестят кирасы болей в поле рано поутру. Не собрать уже хоругвей. "Гэй, на конь!" – а никого... Позабыты честь и слава тут литвинские давно. ВАНДРОЎКА ДА ВІЛЬНІ І Невялічкі цягнік да Вільні – Вагоны чырвоныя з жоўтым – Імчыць за мяжу імкліва. На Захад – далей ад Усходу. Калісці ў праходах тут людзі Стаялі што ў той электрычцы, А зараз канапы мяккія – утульна. Цягнік усё імчыцца, імчыцца... За мяжу я – да Вострай брамы, Да Міцкевіча, да Гедэміна – Еду, і ўявіць мне цяжка: Ужо то не мая краіна. Гаворка літоўская, польская... Не чуваць толькі роднай мовы На вузкіх вулачках Вільні. Ды не пра тое зараз размова. ІІ На памежжы цягнік спыняецца. Сорамна, але ж пашпарт дастаці трэба. І схаваць неяк я імкнуся Старонку з выявай лукашэнкаўскага герба. Хоць і вокладка на ім з "Пагоняю", І на першай старонцы ляжыць "вагнорка" – Адхілі яе толькі і ўбачыш ураз, Як заззяе ціцянкоўская зорка. Праштампаваны, каб змог я Хоць часова з’ехоць з Радзімы, Ён далоні мне паліць вогнішчам, Невялічкі такі, цёмна-сіні. Без павагі літоўскі памежнік Узяў яго як пачвару нейкую, Як змяюку, што можа ўжаліць. І вярнуў мне, амаль са здзекаю. Так глядзелі калісь на чырвоную Маякоўскага "паспортину". Ён чамусьці тады ганарыўся, Мне цяпер жа, хоць вочы ў спіну. ІІІ Зноў загрукалі колы па рэйках: Хутка, хутка мы будзем у Вільні, Стану дыхаць паветрам вольным За мяжою, амаль на Радзіме. Свой далёка схаваю пашпарт, Каб не бачылі вочы болей. Ды забудуся на тую дзяржаву, Што пакінуць часова здолеў... ТАК, НА УМ ПРИШЛО В понедельник, поутру, Запущу свою Винду* И паскудным рифмоплётством Вновь порадую страну. Только вот одна беда: Не услышит ни фига Сердцу милая страна – Оттого как в понедельник У страны болит башка. Листик положу в шуфлядку, И пойду плясать вприсядку (А-ля Никита Сергеевич, помните?) Н-н да... * В просторечии – Windows :) *** Неяк хлопцаў двое да мяне зайшлі. "Как относитесь к "Русскому радио"" – спыталі мяне яны. Ад ганку пагнаў іх адразу, не пачыная размовы: "Русское радио" – яно ж на расейскай мове! А потым, куды не зойдзеш, нахабна, што тая аса, Усюды "Русского радио" з дынамікаў лезе папса. Гнусавіць з маскоўскім пранансам, нібыта ў дзяржаве сваёй. "Русское радио"? – ды гэта ж сапраўдны "отстой"! *** Когда труба нас позовёт, И пробудившийся народ Колонной двинется вперёд – Тогда настанет время. Когда мы двинемся в поход, И станет всё наоборот: Враг хвост трусливо подожмёт – Тогда настанет время. Когда сомкнутся вновь ряды, Когда там будем я и ты И не заткнут нам больше рты – Тогда настанет время! *** Вот юный паж с девицею гуляет под луной. Вот рыцарский я слышу клич, сзывающий на бой. И табуны коней в степи без сёдел , без узды Бегут, вздымая пыль, пока ещё свободные они. Пока-что не накинула аркан на них могучая рука, Пока-что не несут они лихого седока. Но близок день, копытом поднятая пыль Достигнет звёзд, и сказка превратится в быль. И збруя обовьёт могучие тела, И оседлает юный паж степного скакуна. *** Прывезлі неяк раз пад Ракаў Уселякіх велічэзных Сракаў. Ой, наглядзелісь тады Ракі На тыя велічныя сракі. Ды толькі вось ад той абразы, Узад папаўзлі яны ўсе разам. З тых дзён і поўзаюць так Ракі, Хоць болей побач няма Сракі. Хто за каханне, за любоў Аркуш мурзае, не шкадуя слоў. А я аб тым, аб чым баліць душа, І іншых слоў, нажаль, у мяне няма. *** Промчалось моё краснозвёздное детство Под молота грохот да посвист серпа, Но догмы однажды утерянной веры Забыть не дают и сегодня себя. ... Моё краснозвёздное детство За гранью живёт бытия, Купаясь в просторах безвременья, Порй настигает меня. Зацепит нежданно-негаданно, Одёрнет как будто чекист В вонючей от пота кожанке. Да, это же сам я, кажись. И цензор суровый и злобный, Ханжа из ханжей и знаток, Кромсает безжалостно, мною Срифмованных мыслей рядок. Моё краснозвёздное детство Не хочет оставить меня, И вбитые некогда догмы Вновь путают суть бытия. И белое делают чёрным, И кровью вновь пачкают снег. Моё краснозвёздное детство – Расплата за время и грех. *** Зноў восень пажаўтелы ліст Гайдае ветрамі пад хмарным небам. Праменьчык блісне, нібы напамін Пра спёку адыходзячага лета. Яшчэ пяшчоту дораць у закуту Слабыя, саскуднелыя праменні, І, раптам прыпыніў хаду, Стаіш, нібыта ў нейкім азарэнні. Ды подых поўначы наскоча зноў, Нагоне хмараў змрочных легіёны. І дрыжыкі па скуры прабягуць, Адчуўшай подых той студзённы. *** Эх, пойду бродить по свету: Тут я был – и вот уж нету. А однажды поутру, Сам себя я не найду. Заплутаю в Интернете, Спрячусь между слов в газете, Вдаль умчусь, волну взнуздав, "Где ты? Где Ты?!"... Я – пропал. *** Мне закрыли рот сурово: Говорят – "Свобода слова". Не пойму я ни черта: "Что, опять отменена?" МЛАДШЕНЬКИЙ Называют меня "младшеньким", Это, видно, не к добру. Мне по жизни неудачника Напророчили судьбу. Дом построил на болоте, Но и в этакой глуши Не дают покоя родичи – Задавили москали. И живём мы по понятиям... Вот такое, друг, кино: Задыхаюсь я в объятиях Брата старшего давно. Открестится от родни б такой, Да запор на ворота. Только вот в запое с вечера, Чёрт! А, может быть с утра?! *** Спасибо, Батька-Президент, тебе – Что праздник нам устроил долгожданный, Где снова пиво океаном разливанным Плескалось в городской черте. Вновь толпами народ слонялся вдоль проспекта – На лицах, правда, жаль, не тени интеллекта, Не только пиво, разрешив себе. Спасибо, Батька-Президент, тебе! И мы среди толпы блукали под светилом, До одури, пока нас вдруг не осенило. Тогда мы в тишину квартиры удалились, Напились водки и на всё забылись. И счастье в том: когда ни бэ – ни мэ... Спасибо, Батька-Президент, тебе! ПАЧУЙ СЛОВЫ Памяці Васіля Быкава – літаратара і змагара прысячаецца. Крыніца знікла – гінуць дрэвы. Застаўся пыл і камяні, Ды незайздростныя матывы Маёй убогай стараны. Пойшоў пясняр – пакінуў смутак. Ды ноч без месяца, без зор. І шэры дзень, і шэры вечар, І думкі шэрыя наўкол. Пайшоу змагар і ціха стала. Сутіх аж колас на мяжы. Іржа павольна есці стала Калісці вострыя мячы. Але яго засталісь словы. Пачуй жа іх, і вольны дух Адродзіць усё, што сёння гіне, І супастаты адыйдуць! *** Мы поднимаем лица иногда, Чтоб в небо поглядеть над головою, Поговорить с далёкою звездою И вечности взглянуть в глаза. Презрев обычные дела, Земной рутины безграничье, И жизни жёсткой безразличье, Мы поднимаем лица иногда. МЫСЛЯ З БАДУНА Пануры ранак за вакном – Я ледзь прачнуўся. Гляжу праз шкло ў двор: ізноў на дождж, Ва ўжытак зноўку парасон вярнуўся. Башка што той кавун, Які з бакоў упарта нехта цісне. Праз гэты боль Ідуць паціху мыслі. Ага, была размова помню ў Наталлі Пра то, як адпачыла ў Анталіі. А Стас з Карыбаў учора вазвярнуўся: – Ды, ну іх, – кажа – у віскі ледзь не захлябнуўся! Я больш маўчаў, бо ўлетку (– Будзь здаровы!) у Расіі быў Ды бавіў час на пляжы свой Дзе побач плылі караблі і мыліся каровы... С ОБЛЕГЧЕНИЕМ! Я сижу в удобом кресле, В телевизор пяля взгляд: Слышь, какую ж ахинею, Братец мой, в нём говорят! Про победы и успехи, Да про лучшее житьё... Может "там" TV и "что", Здесь же – сущее говно. Не от этой ли напасти Раздувается живот, И, естественно, что следом Раскрывается проход. Ой! – хлопок и треск раздался – То наружу Пук прорвался: Фу! – скопившийся метан Прёт в воздушный океан. Чем выслушивать маразмы, Так уж лучше про миазмы: Нос зажал и не потей, Ну, хоть безвредно для ушей! ЛІСТ НА УКРАІНУ Так! Вітаем шчыра вас, сябры, Ці лепш за тое – друзі. На жаль, любоўю ў маразы Займацца з вамі мы ня будзем. Нам ваш менталітэт не надта ж і далёк, Ды, паміж волі, цноты мы далі зарок. Кахайце, ды савакупляйцесь, За долю лепшую змагайцесь. Хай прыйдзе вольнасці ваш час. На тым бывайце. Мы – за вас. Заўсёды вашы – Беларусы, Што побач тут сядзім, як тыя трусы. ТАК І ЖЫВЕМ Нікуды не дзецца, бо трэба надзецца. Ні гонару, ні чэсці – бо хочаца ж есці. Вось так і жывем – нешта жуем. Ні паны, ні маці ў сваёй хаце. Ні жывыя, ні мёртвыя на ўсе засовы запёртыя – абы было цішей, ды не бачыць людзей. Вось так і жывем – нешта жуем. Ні паны, ні маці ў сваёй хаце. Працуем, будуем, ды ў дудку дуем як мага грамчэй. Каб не пашкодзіць вушэй! Мы так і жывем – нешта жуем. Ні старыя, ні новыя – на ўсе грахі гатовыя, а ні паны, ні маці ў сваёй хаце. Вось так і жывем... *** Заходце, шаноўныя друзі, З гарэлкай сваёй, з кілбасой. З шалёнымі думкамі, з марамі Аб стане ў краіны сваёй. Заходце з гітарамі, з бубнамі, З рамонкамі, з вершамі тож. Цягніце ўсё самае лепшае. Ня будзе апошнім і грош. І думка чыясці малая, Як граблі простая, ды ўсё ж Табой, а не кемсці знайдзёная Я веру, спатрэбіцца тож. Хай лямант стаіць шматгалосны, Хай струны гітары звіняць, Хай пьецца гарэлка... А болей – Хай ворагі нашы дрыжаць. ПРА САШУ Нешта з намі адбылося – грамадзян перавялося. Толькі ворагі засталтсь. А чаму, не здагадалісь? Нарэште з'явіўся адзін сапраўдны грамадзянін. Імя ўсіх іншых краша, і клічуць яго – Саша. Як пачвара, у чорным. Краінай кіруе горлам. Нялюба ўсё яму наша, адным словам, – саша. Што за цуд гэты Саша! Гад, але ж – багацце наша: нас на творы натхняе, ды разлад замінае – усіх ядная супроць сабе ў адзінай грамадзе... Мы з такой нагоды, зрання без яго аднойчы ўстанем. НАДЫДЗЕ ЧАС Час надыдзе, і зноў, нягледзячы на ментоў, мы пойдзем вялікім гуртом (паўздоўж тых ментоў) пад сцягам сваёй краіны па шырокім праспекце Францішка Скарыны. І побач будуць усе толькі "нашы". І болей нішто нас не застрашыць: ні вусатага злодзея рыкі, ні амапаўцаў па вуліцах крыкі. І зляціць анёл з нябес, і раптам, усё стане краша – і Менск назаўжды застанецца нашым! *** Струилось солнце с небосвода. Все ждали некого исхода, но нас загнала непогода в руины старого завода. Мы стали ждать уже отхода, но объявилась вдруг пехота – пехота злая, да не наша, и заварилась круто каша. Её б хлебать, да ложки нету, хоть время близилось к обеду. И у прохожих на виду мы кашевара на дубу решили вздёрнуть поутру... (Ой, братцы – дальше не могу) *** Мы калісці ўтварым нешта з накідам якім, а калі не атрымаецца, так і хай сабе валяецца. Мы наробім ды паставім, піць гарэлку потым станем. Бо смачней за ўсё яна з малых год для нас была. Падсілкуемся, і зноўку будзем пасьвіць мы кароўку, каб у вечары яна нам пынесла малака. Мы надоім ды паставім, піць гарэлку потым станем. Бо смачнейшая яна з малых год для нас была. *** Па над лесам, па над лугам, па над усім маім жыццём, удзень і ўноч, і, нават, зранку хтосьці сікае дажджом. Гэй, з якой такой нагоды ён тут вадкасць л'е, ды л'е? Ужо наўкол адно балота, думкі мокрыя усе. Па над лесам, па над лугам, па над усім маім жыццём, усё аблокі ды аблокі... Хтосьці сікае дажджом. *** Конь капытамі зямлю б'е – чакаць ня хоча, нахіліў я галаву ды заплюшчыў вочы. Час ідзе, а конь стаіць – наперадзе дарога; на дарозе той даўно не было нікого. Пыл ніхто не варушыў ботамі адвеку, не патрэбны гэты шлях болей чалавеку. Сум наўкол, куды не зыркні – камяні сівыя, ды замшэлыя крыжы, нібы вартавыя – вартавыя цішыні, смутку ды нядолі. І ляжыць дарога тая паміж імі ў полі. Конь капытамі зямлю б'е – чакаць ня хоча. На дарогу ту звярнуў, ды наперад крочу. SEX SHOP* Есть от Гомеля до Бреста, где под солнцем столько места, sex shop, sex shop – беларусский sex shop. Эй, переступи порог! Мир причудливый и новый, но до ужаса хреновый в sex shop, sex shop. Это sex shop. Лишь переступи порог! Надувных бабёнок тонны тут имеют фараоны... Sex shop, sex shop – это sex shop. Ну, переступи порог! Продаются в нём дубинки, да армейские ботинки: sex shop, sex shop – это sex shop. Ну, переступай порог! Продавец усатый ходит, зычным голосом заводит: sex shop, sex shop – это sex shop. Вас тут поимеют, видит Бог! И сдерут три шкуры просто с НДС на нужды роста. Sex shop, sex shop – это sex shop. Обдерут как липку, видит Бог! Камасутра на картинках в экзотических ужимках – sex shop, sex shop. Это sex shop. Ну, переступи порог! Тут тебе ремни из кожи, маски чёрные для рожи... Sex shoop, sex shop – это sex shop. Лишь переступи порог! Половые штучки-дрючки оптом, в розницу и в кучке… Sex shop, sex shop – это sex shop, Вас вітае беларускі sex shop, sex shop! Это sex shop. Лишь переступи порог! Продадут тут без сомнения даже это помещение – sex shop, sex shop! Это sex shop. Круто вы попали в беларусский sex shop! Sex shop, sex shop! Это sex shop. Вас тут поимеют, видит Бог! * Можна пець на матыў вядомага гіта "Sex Bomb" :) БЫЛО БЫ ЦІШЭЙ На ўскрайку Еўропы, дзе хаткі ніжэй, гібеем мы з вамі – было бы цішэй! Кашуля да цела заўсёды бліжэй: хай гіне краіна – было бы цішэй! У вечным палоне надзей і ідэй, жывем у краіне Былобыцішэй. І тая Пагоня ўжо нас не дагоне – жывем нібы свінні – ў цесным загоне. Адзіныя словы для нашых вушэй, адзіная думка: "Было бы цішэй". Калісьці мы станем усе разумней, і згіне краіна Былобыцішэй. *** Разоў нас колькі ваявалі, бралі ў палон ды рабавалі, а мы ўсё жывем у свеце – ёсць беларусы на планете. Не тыя, што жывуць у межах, а тыя, што стаяць на вежах пад памяркоўнасці вятрамі, дзе шчыт з Пагоняю на браме. *** Дзесьці ў полі якім зычна коні іржаць. Па палях, па далах то іржанне чуваць. Капыты іх ужо патрабуюць падкоў – клічуць моцныя коні сваіх седакоў. Хопіць браце бадзяцца, ды чагосці чакаць. Час ускочыць на конь, ды наперад скакаць. *** Мы нібы тыя Йецці жывем у свеце – ні чуў і ні бачыў, дакладна, ніхто. Калі-нікалі скажуць: "Тыя, што бульбу смажаць". А што яшчэ скажаш? Здаецца ж і ўсё. *** Бач, загнуў як клёва: яму – "Свабода слова!" Вось табе свабода – пад каваным ботам, паўсюль за дротам! Ціха там сядзі, бо прыйдуць ваўкі, ды цябе за бакі – пагаворыш тады! УКАЗ Каб жыццё разведкі знешняй... не, замежнае канешне, не было б салодкім надта ў краіне нашай гадкай, каб адвадзіць наркаманаў ад шпіёнаў інасраных, каб судам палегчыць справы, ды казну папоўніць спраўна, неўзіраючы на час – выдадзены той Указ: "Усім, хто дачыненне мае да сакрэтаў, ды пра іх ня дбае – незалежна ад пасады – прынесці ўраз даведкі, гады, што не псіх, не наркаман, да гарэлкі і да баб (ну, а хто да мужыкоў) не ахвоч, з усіх бакоў. Хто ж загад ня здзейсніць гэты, альбо хто яму ня рады – той ёсць вораг найпярвейшы, і пазбавіцца пасады...". Усім выдатны той указ, толькі, братка, не пра нас. ЧОРНЫ ЗАМАК У Чорны замак Альшанскі з папяровых уваходжу прыступак. Таямніцы адвечных муроў – боль і гонар мае – непакой маіх думак. Што палёт кажана, уначы запалохвая душу, з цемры зноўку прывіды ўстаюць – паляваньне дзікае рушыць. Ды зямля не дрыжыць, капыты яе сон не кранаюць, а ў дрыгве па-за рэшткамі сьцен сярод бруду душа мая разам канае. МЫСЛЯ ЕГО ЭЛЕКТОРАТА Я к выборам готов уже сегодня, и агитировать меня не надо: свой голос ни за что я не отдам шпионам буржуйским и прочим там дерьмократам. Да, жить не хочу я свободно, я жить не желаю богато! Войны бы вот не было только, да водка дешёвая рядом. Подумаешь – выборы раньше. Пойду хоть сегодня, хоть завтра. Меня агитировать поздно – мне жить под запретами сладко. Мне сделать свой выбор не трудно, и думать при этом не надо: в колоде, которой играю, одна лишь козырная карта! *** Совсем пустая голова: нет даже тени – такая в мыслях простота на удивленье. Чиста как падшая роса – без отраженья всё пропускает сквозь себя без сожаленья. А ни вопросов, ни сомнений не осталось. Лишь только боль одна сутра в неё пробралась. *** Здаецца ж мне – усё адзіна, з якога боку не глядзі: як і заўжды, мая краіна прэ ў перадзе ўсёй Зямлі. Яе смярдзючыя балоты і звыкла шэры далягляд у вачах адзінае Эўропы як то бяльмо ізноў сядзяць. Смярдзіць усё наўкол, Ці толькі то здаецца мне – бо пыса ў самога ў гаўне. СТОЙКИЙ ЗАПАХ Я в унитазе грязь очистить хотел – не более того – прогнать микробов окаянных. И выбрал я тогда ЕГО. Надев резину, респиратор ЕГО впервые применил. С тех пор в квартире находиться нет право ж больше моих сил. Сожрал ОН всё, что было можно – уж про микробов и молчу – хоть применял я осторожно, но запах выгнать не могу. И по сей день смердит повсюду – нигде не скрыться от НЕГО. "Ну и прибрался же немного!" – подумал я себе – "Ого!" *** Полюбил ХОККЕИСТ Интернет – и "свядомаму" юзеру места там нет. Если ты не играешь в "хоккей", позабудь Интернет, и – "О'кей!" ЛИФТ Лифт поднимается выше и выше. Рокот и лязг непрерывный я слышу. С ним сотрясаюсь душою и телом... И выхожу, наконец, обалделым. Иду коридором с больной головой – это я просто приехал домой. *** (Ня горшы вырыянт нацыянальнага гимну) Мы беларусы біліся з Русью – Доўга да шчасця шукалі шляхі. Як нам далі волю – ня хочам ужо болей. Лепш статкам у ярме, як заўсёды, ісці. Сёння Расея зноў вар'яцее, Дзе ж адшукаць нам былых ваяроў. Поўнымі веры, зноў узяць сякеры, Каб болей сюды не было ім шляхоў. Каб не было шанцаў гэтым засранцам. У нашай краіне ніколі ўжо. Нас зноў падманулі – у лапці абулі. "Бацька" наш родны, ды нехта яшчэ. Мы волі шукалі – куды б нас не пхалі Нашы нязменныя правадыры. Як нам далі волю – ня хочам ужо болей. Лепш статкам у ярме, як заўсёды, ісці. *** На Беларуских землях Счастливый люд живёт. Кабанчиков гадует – Горелку лихо пьёт. Картинка идеальная, Ну, прямо пастораль! Как славно Батька правит – Наш Бог и Государь! Но, краски слой тихонько Попробуй подними – Привидится такое, Что чёрт его дери: На улицах – животные, Во рту таблетки рвотные, От страха жопы потные… Вот тут и реализм! *** А, может быть, не надо возвращаться Туда, где детство некогда текло, И оглашало неуёмным криком Года, уже минувшие давно. Где трёхэтажный дом казался небоскрёбом, Что трубами цепляет облака, Где бесконечный день подобен году, И дольше жизни тянутся года. Зачем к земле клонить воспоминанья, Чтоб круг былой увидеть как квадрат, Сказав себе, что с миром расставанье Ты начал много, много лет назад. *** Дзень пачынаецца звыкла: імбрычак парай сіпіць. Ночы бясконцай за шыбай жоўты ліхтар зіхаціць. Вочы расплюшчываць цяжка, павекі нэрвова дрыжаць – як не жадаеш, ды трэба ж зноўку жыццё пачынаць. Згасне ліхтарык – развіднее, цемра схаваецца ў цень. Кавы духмяная шаля – пропуск яшчэ ў адзін дзень. Ён пачынаецца звыкла: імбрычак парай сіпіць. Ночы бясконцай за шыбай жоўты ліхтар зіхаціць... *** Ой ты, Маці-краіна, – о, дзе быдла жыве! За капейку ўдавіці, а за пляшку – заб'е. Што за гідкае племя ў тваіх межах жыве? А нікому-нічога – зрэшты, нават сабе. Ой ты, Маці-краіна – мой балотны абшар, ды адвечная ЗГОДА – нібы ў дзеўкі цяжар. Каласы пад сярпамі, песняй ўжо не звіняць толькі чутна паўсюль: "Твою маць-перемаць". АДНЫ ПЫТАННІ Ізіоў ПАТОП заліў маю краіну. Ён доўжыцца не год, не дзень, не час і не хвіліну. Калі ж тады ўратавала Маці Божа, то хто цяпер уратуе, дапаможа? Ці, можа, час прыйшоў самім змагацца, ужо можа досыць спадзявацца, што хтосьці прыйдзе ды ўратуе – альбо ізноў у лапці нас абуе? Хто скіне помнік з п'едэсталу? Калі ж свае мы зменім ідэалы? Ці знойдзем урэшце шлях да волі? Даколі ж можна гэты гвалт цярпець? Даколі?! НІКОМУ, НІЧОГА, НІЯКАГА Заплюшчыў вочы – аніякіх бед, вось гэта наш мэнталітэт. Мы ж ніколі, нічога, ніякага – бо сядзім нібы дурні, ды "квакаем". Калі ж раптам дзе, што і якое – дык і што ж тут такое, бо сядзім нібы дурні, ды "квакаем" – і нікому, нічога, ніякага... ЗГАДАЙ, ХТО? У краіне ён накшталт бандыту, Жыве па "усходняму крэдыту", За ўсіх нас добра есць ды п'е... Згадаў урэшце "хто", ці – не? *** Вось набіў кішэні поўна і адчуў сябе шыкоўна. Дык заўжды хай поўна будзе, ды за то ня судзяць людзі. У нас ёсць Прэзідэнт, Палата ды Урад. І кожны хоча скрасць, і кожны хоча ўзяць. Пакуль наўкол жульё – ё..., ё..., ё... вашую матку – ня будзе парадку! ГОСЦІ (рэмэйк) Госці, госці, госці, госці... Нас у свет паклікаў хтосьці. Ды, на жаль, не ўразумілі – на фіга нас запрасілі. Б'юць пад дых і б'юць у косці нас у гэтым свеце штосьці. Узімку, ултку, нават увосень, на Акрэсціна завозяць. Госці, госці, госці, госці – усё чакаем мы чагосьці: можа, дзе-калі што згіне, прывязуць у лімузіне. Нам з краіны енісейскай навезлі папсы расейскай, а ў пакоі нумар дзевяць п'е гарэлку пан Барткевіч. Госці, госці, госці, госці... вось прыйшлі мы да кагосьці. Ледзь увайшлі, а нас – у дзверы; кажуць: рэакцыянеры. Час ідзе – а мы з букетам ды з гарэлкай таннай гэтай. Але ж, нам ніхто не рады: ні з Ураду, ні з Палаты. Госці, госці, госці, госці... Дачакаюцца чагосьці! Мы гарэлку вып'ем борза – ды букетам ім па мордзе. Калі нас не паважаюць, час не станем марна бавіць. Вось збярэмся – іх адправім "пагасціць", куды падалей! *** "Што за цуд на ўсю Еўропу - "Бацьку" роднага, ды ў жопу! Хіба ж так казаць магчыма?" – запытаўся бацька ў сына. "Дык, няма ж у свеце месца, дзе бы з ім было не цесна!" – адказаў сын бацьку, строга паглядзеўшы на старога. Зразумеў ці ён адказ? То пазнаем у іншы раз. *** У Менску ўноч чуваць – гарматы стогнуць, хоць шесць дзесяткаў год, як скончылась вайна. Пад стрэлы тыя развіталісь са Скарынай, які сышоў паціху са двара. Ізноў махляр, забойца звар'яцелы, лёс вырашыў сам на сам менчукоў. Мы ж, як заўжды, маўчым што рыбы тыя, скарыцца згодныя з усім ізноў, ізноў! Нас марны лёс абраў не выпадкова, бо "згода" – крыж, што мы нясем угару. І лепш за ўсё, на што мы сёння здольныя – хіба што дуліну ў кішэні паказаць Яму. КАЛІ КРАІНУ ПАГАРДЖАЮЦЬ Я не паэт, але ж маўчаць, калі краіну пагарджаюць, калі народ мой зневажаюць, калі як нацыю знішчаюць – прабачце, болей не магу! Так, не магу і не жадаю, бо ўладу ту не паважаю, яе закон не прызнаю ды жыць маўкліва не магу! Так, не магу і не жадаю, таму ізноў аркуш мараю калі ірты нам заціскаюць, калі нам толькі дазваляюць маўчаць ды радасна ўнімаць – бо кроў кіпіць ад той знявагі, хлусні, абразы, непавагі што зноў наўкол мяне пануе, а мы – маўчым, ды ў дудку дуем. Так – не магу і не жадаю, ту дудку дрэнную зламаю ды дудку новую зраблю сабе, каб дула: "Ду! Ду! Ду!.." Калісці скончаца пакуты - народ адыдзе ад атруты, расплюшчыць вочы ў белы свет, праз колькі год пакут ды бед. Калі дагэтуль не сканаю – аркуш апошні дамараю, паперу ў шафу пахаваю ды жыць пачну. Як? – Там пазнаю... *** Спяшайцеся людзі на плошчы сталіцы, Каб з вольнай ды чыстай напіцца крыніцы; на плошчы ідзіце сваіх гарадоў, каб зрынуць тырана апошніх гадоў! Яднайцесь: праз час, праз даліны, праз рэкі. Прачніцесь, Радзімы маёй Чалавекі! Хай танчэць, спявае наш вольны народ, і бльш дыктатура ў нас "Не пройдёт!" Штандары з Пагоняй лунаюць над намі – амапаўцам статку не зладзіцца з вамі. Хай з кожнай хвілінай расце грамада: дыктатару – "Не!", дэмакратыі – "Да!" НА 21 САКАВІКА Пад шэрым небам сакавіцкім яшчэ ня згінуў дух крывіцкі на плошчы, каля тых намётаў. Але ж наўкол – адна брыдота! Сьнег зацярушвае паволі апошніх змагароў за волю. Адсюль іх шлях адно – за краты, бо побач армія вар'ята ўсе пільнуе падыходы, і паміж іх ня будзе згоды. Пан Бог пакінуў Беларусь, ды й наш анёл падзеўся дзесьці. І толькі лёс тых юных змагароў прабіў чырвоным ланцужком па белым сьнезе... *** Няма ніякае надзеі, бо зноў Вусаты вар'яцее. Няма на плошчы больш намётаў... Аб чым казаць – наўкол спякота! ніхто ня здольны на ўчынак – пачаўся летні адпачынак... ШЭСЦЬ МАЛЕНЬКІХ ДУМАК Думка №1 Нас бароняць адусюль, ад усякага. Дык чаму жа тады з кожным днём нам ад той абароны клятай жыць становіцца толькі горш? Думка №2 Святога Міколу пакуль яшчэ клічам Дзедам Марозам, ды іншымі ўжо сябе лічым. Каляды як след святкаваць не пачалі, а влоьным паветрам уздыхнуць зажадалі. Думка №3 Што за краіна, за народ: дзве мовы ў ёй ужо каторы год. На роднай мовім так ці так. Як то казаць – ня вырашым ніяк. І на свой густ балакае ўсяк – адзін жа аднаго нам непаразумць ніяк. Думка №4 Шэрым ваўком я бягу па зьямлі, як заўсёды адзін – бэз сяброў, бэз радні. Гоняць, гоняць мяне на чырвоны ланцуг раптам выбухне стрэл, спатыкнуся ды – бух... Думка №5 Ды то скажу вам карацей: жыву ў краніне, дзе шалом сьмярдзючы навучаны зьбіваць малых дзяцей. Думка №6 Чакаць сто год, калі сумленьне, іскра святога абуджэньня зазьзяе зноў у маім народзе? Чакаць сто год?! Не, досыць! Годзе! АДНА "Б" КАЗАЛА Далей за пуню не хадзіла – прайшло тут усё маё жыццё. Але ж зато кажу вам шчыра – я добра ведаю ўсё! Нам непатрэбны вашы байкі і гэты ўвесь дэмакратызм. У нас ёсць "Бацька" – што ён скажа, то і павінны мы рабіць. *** Нам свободу оставили тупо трудиться, да счастье безмерное – пивом залиться во время "народных гуляний" и "святаў" под "батьковым" флагом, под "батьковым" флагом. Нам свободу оставили есть из корыта да помнить про Питер, где вырос Скорина. Шагать но проспекту уверенным шагом под "батьковым" флагом, под "батьковым" флагом. Нам свободу оставили в телеэкранах на БТ, ОНТ, прочих порноканалах. Забыть Беларусь – и в Россию бегом под "батьковым" флагом, под "батьковым" флагом. У ЧАС, КАЛІ КАНАЦЬ Я СТАНУ У час, калі канаць я стану, ды ў вочы Богу пагляджу, пра што жа Пана запытаю, аб чым яго я папрашу? Каб расчыніў да Раю брамку ды каб прабачыў мне грахі? Ці каб пабачыць Боску Мамку, каб ня давілі ланцугі? Ды не, нятрэба ўжо нічога, адно, каб быў пакойны сон, даруй маёй краіне, Божа, ты бел-чырвона-белы парасон. Каб бараніў ад навальніцы мой шматпакутны родны край – яго людзей бары да рэкі і непатрэбны будзе Рай. *** Знікаюць людзі, знікаюць у краіне маёй без сляда. Іх у цемры бясконцай шукаем ды толькі дарэмна, шкада. А цемра пануе за шыбай – ты знічку сваю запалі, каб зніклыя душы пакутныя не заблукалі ўначы. Сталіца раскідала вокны, у іх зьзяе ўпарта адно, ня знічкі трапяткі агеньчык – шалёнае элекрычнае святло. *** Забій у сабе паганага чакіста, забій, каб дыху болей ня было! І, можа быць, тады аднойчы зранку ўбачыш ты сапраўднае святло. Расплюшчыш вочы, нібы вокны насцеж расчыніш у новы невядомы свет, і твой анёл у вопратке бялюткай з табою загаворыць тэт-а-тэт. Усё разам стане простым, зразумелым, што да таго ты зразумець ня змог. І на сцяжынцы паміж спелых гоняў пакінеш і сваіх адбіткі ног. *** Я пирсинг с тату себе круто заправил – мне тошно на свете от всех Ваших правил. И жопу, пожалуй, раскрашу в цветочки, лишь только сменить бы быстрей оболочку. Мне Ваша работа с восьми до пяти, что в жопе заноза – мешает идти. Мне двигаться с Вами в размеренном темпе что тиснуть на марку гашения штемпель. Я пирсинг с тату себе круто заправил – мне тошно на свете от всех Ваших правил. И я не согласен во всём с "вашей мамой" – мне горько до слёз от поруганных храмов. И "Дюбелем" нервы пробиты, и "Крамой" – и нет к Вам почтенья ни капли, ни грамма. Я с визою в "Мрою" шагаю по свету, И нафик нужны мне все Ваши билеты! Я пирсинг с тату себе круто заправил – мне тошно на свете от всех Ваших правил... *** Даколі ж будзем мы чакаць? Я, вас пытаю, вашу маць?! Ужо добрых слоў даўно ня чуў – ці не залішне шмат хачу? Пакуль маўчым, той прайдзісвет стврыў нам імэдж на ўвесь свет што за людзей ўжо й ня лічуць, а "бульбашамі" толькі клічуць. Даколі ж будзем мы чакаць ды ціха гора гараваць? І спадзявацца на Эўропу на Бога, чорта – дапамогуць. А каб самім, дык не – цішэй, каб не засталась мазалей, кабы чаго глядзі ня выйшла, бо тое ведае Пан Бог, куды паверне гэта дышла! МОЙ ІНТЭРНЭТ У сямнаццаць дзюймаў уціснуты сусвет, імя якому "Інтэрнэт" – залічбаваная прастора. Там сёння быў і быў заўчора. І сёння зноўку ўначы праз "Вокны" ёсць намер ўцячы ад бруду велічных ідэй, ад лукашэнкаўскіх людзей ды ад няўсыпнага прыгляду у іншы свет... "Якога ляду цябе ізноў сядзець да рання кладзіся спаць, маё каханне!" Спачатку распахну "Ваконце" – глыток свабоды, промень сонца. "Свабоды" голас зноў нястомны мне загучыць звычайна зычны, роўны, ды "Нашай Нівы" новы нумар распавядзе пра беларускі гумар. На "Тузіне" музыкі граюць, душу дзярэ, як заспяваюць... Гарнём далей – блін! – тая рожа; абрыдла, не – глядзець нягожа. Зачынім гэтую старонку, і рожа застанецца звонку. Паглядзім скрыню. Што нам пішуць? Так, зразумела – роўна дышуць. Гарнём далей: Эўропа, Штаты тут "зелень", лейбарысты, дэмакраты... Далей, далей у вялікі свет, пакуль вусаты дармаед не заблакуе Інтэрнэт. Бо стацца можа так, што нейкі там гэбіст упёрты націсне "Del" – і свет увесь будзе сцёрты. *** Расплыўся будзільнік па дрэву стала, нячутна ў паветры праплыла зьмяя. На доўгіх хадулях сланы за вакном кудысьці павольна падалісь цішком. ... Было сапраўды то, бяз усялякай хлусні – я сніў тады проста карціны Далі. У НЭЙРОНАХ МОЗГУ Як кажуць, у нэйронах мозгу ўсё ідзе даволі проста: там электрычнасці разрады ўсім кіруюць, што вар'яты. Калі ўся справа ў тым, каб плюс на мінус скараціць, дык батарэйку разважаць магчыма навучыць. Іскра праб'е – і новы Эдысон ураз адкрые Непадлегласці Закон. Праб'е другая – аніякай думкі – адно святло. Ну, як? Ужо датумкаў? Па правадах штодня па ўсёй Зямлі бягуць зарады моцныя туды-сюды. З таго разліты акіян святла... Вось тут і ўсё. Астатняе – хлусня! ... Стаяў у цемры ды пра тое марыў. Націснуў гузік – ды й запаліў ліхтарык. СТАЯЦЬ ТРАМВАІ Наперадзе ізноў стаяць трамваі – Марную час свой седзячы за шклом. А звонку заліваючыся смехам, жыццё бяжыць віхурым хлапчуком. Яшчэ ня зведаў ён ня страты, а ня болю – адно бяжыць сабе наперад без клапот. Не ад пратэсту, гневу ці адчаю, а ад усмешкі разівая рот. *** Усё прапілі тут ў шынках ды па хатах – наўкол адны чужынцы танчаць баль. Ня зверне больш назад ужо нічога – ня покрык Боскі, не Святы Грааль. АЎТАДАНОС Я прыйшоў у радзільне, дзе насупраць турма – тым адвеку адмерана доля была. Трактары ды машыны, лес ды бульба твая... Эх, старонка-Радзіма! Ух, краіна-турма! Нарадзіўся ж ў краіне – дзе адвеку імгла: доля тым, хто пільнуе, а астатнім – журба. Жыў-сталеў у краіне, кажучы карацей, дзе пад бой барабанаў у шыхт раўнялі дзяцей. Час ішоў, як звычайна, – "ад званка да званка"; ды за глотку трымала гадзюка-журба. Нарадзіліся дзеці ў радзільне іной, але ж жыць ім таксама ў краіне маёй... ЗА – ПРОТІВ! Нас не любит власть, и не любила всегда. Потому, что правда наша ей режет глаза. Потому, что мы “ПРОТИВ!”, когда она “ЗА!”. Потому, что мы “ЗА”: свободу для тебя и меня, за матчыну мову и без слёз глаза, за историю, писанную без черновика – “ЗА!”... Против быдла, уродов против их вожака... За свободу, за волю – “ЗА! ЗА! ЗА!” Мы против АМОНА и их “бэтээров”, на улицах наших. Мы за “леди”, за “сэров”. Мы против прыгнёта – за богатый быт, а не за тот, о котором президент пиздит... Мы против союза с Россией. Да! И, говоря всё это, мы не прячем глаза. Мы – люди свободные в стране диктатуры. И нам ненавистна тень усатой фигуры. *** Чалец чырвоны ўзлез на конь. Угару ўзняў сваю далонь. “Увесь свет парушым” – ён крычыць. Аб тым, што трэба будаваць, – маўчыць. *** Прамая ўздоўж – прамая супраць. Квадрат, квадрат... прадмет акруглы. Пункцір, вуглы, вуглы, вуглы... А паміж гэтым гэтым – я і ты. ПА-СЯБРОЎСКУ Неяк раз Іван ды Саша пілі нешта ў шынку. Справа та была, як кажуць, па дарозе на Маскву. Ды за чаркай размаўлялі, як бывае то заўжды, аб братэрстве, ураджаі ды аб справах на мяжы. Саша соплі распускае: "Разам будзем жыць ды піць, толькі, дружа, грошай мала – урэшце можа нехапіць". Час ішоў – устала сонца, пеўнік кліча ў двары. Вось ужо і шынкар прачнуўся: "Напились, так заплати." Тут Івану кажа Саша: "Разлічыся з ім, бо скажа, не пускаць сюды нас болей – то не будзе горшай долі." Паглядзеў Іван на Сашу, у адказ яму і кажа: "Хоть с тобою мы друзья, только денежка – моя. Заплатить-то не проблема, но тут есть одна делема: что бы деньги положить, нужно что-то предложить." Тут услых заплакаў Саша: "Дык няма ж нічога. – кажа – Братка, любы, выбаўляй! Мы ж сябры – не забывай!" "Я про нашу дружбу помню, только хата мне твоя не даёт покоя, кстати, и хозяйка недурна. Поделись со мной по-дружбе, а пор деньги не тужи. Ешь и пей – уж больно бражка и медок тут хороши!" Як не плакаў Саша зранку, як удзень не галасіў, алеж увечары панура галаву сваю схіліў... На сяброў шынкар дзівіцца: "Я гостям таким не рад. Тот, с деньгами, пусть заходит. А другогй? Пинком под зад!" ЗАМАЛЁЎКА З СІБІРСКІМ ВОДАРАМ Было тое даўно, яшчэ за савецкім часам, тады, калі ўсе мы жылі ў "адзіным і магутным". Сёння, паз столькі год, ужо дакладна й нявызначыць ці-то сапраўды было, ці не. Ды й хіба ж то так важна... Працаваў я тады карэспандэнтам у адной, сёння вельмі непаважанай, газеце. Здымаў сабе патроху ды сёе-тое папісываў. Дык вось, патэлефанаваў мне аднойчы калега з іншай, таксама непаважанай сёння, газеты ды й кажа: – Ратуй шаноўны, трэба да заўтра невялічкую замалёўку з сібірскім каларытам накрэмзаць. Нічога да галавы не ідзе? Шчыра кажучы, нічога не ішло – наконт гэтага ў галаве было пуста, але і ў кішэні таксама. Таму, відаць, і пагадзіўся на ягоную прапанову, хоць так далёка жыццё мяне ніколі не заносіла. І, калі ўрэшце паклаў слухаўку, то збянтэжаны сваім учынкам падумаў: "Што ж гэта мне зараз рабіць?". Памацаўшы па кішенях ды зазірнуўшы нават на паліцу, дзе стаялі розныя рэактывы, неабходныя для апрацоўкі фотастужкі, знайшоў некалькі мятых рублёў ды мелач. Каб набыць пляшку гэтага ні ў якім разе не хапала. Прыйшлося ісці пазычаць. Цяпер выпіць было што, але заесці – нічога. Выйшаў у калідор, грукнуў у адну дзвер, у другую – але ж надзіва нехто не адгукнуўся. Настрой быў сапсаваны – працаваці з такім нельга, калегі кудысьці падзеліся, вось і вырашыў тады падацца да сябра на "Шары". Ён працаваў тады, як то мы шуткавалі, "беспрацоўным" – меў пасведчанне ўласнага прадпрымальніка і вёў фінансавыя справы двух-трох невялічкіх фірм. У той час яго часцей за ўсё можна было заспець у хаце, дзе ён працаваў, калі ногі былі на падлоге, і адпачываў, калі яны знаходзіліся на канапе. Ехаць трэба было хвілін 20-30. трамвай павольна цягнуўся ў бок "Беларусі". Вось за шклом ужо замільгацелі хвоі – час выходзіць. Тамака праз лясок, даруйце – парк 50-годдзя Кастрычніка (ён і сёння мае гэтую назву), і вось ужо стаю не другім паверсе з дзяцінства вядомага дзевяціпавярховага будынка і цісну гузік электрычнага званка. Спачатку нічога – цішыня, потым пачулася нейкае коўзанне, і ўрэшце дзверы адчыніліся. – Вітаю, стары! – кажа ён мяне заспаным голасам – А я тут трошкі прыснуў. Потым мы смажылі бульбу, знайшлі ў ледніку салёны гурок (класіка!), падцягнулі да канапы невялічкі столік і паставілі на яго ўсё тое, што знайшлі на кўхні ды ў маёй торбе. Гучала "Nirvana", булькала з пляшкі (між іншым, з'явілася і наступная) ды паціху ішла размова. Стала добра і ўтульна, нават забыўся на тое, што адбылося зранку і чаму прыехаў сюды. Але неўзабаве ізноў успомнілася ранішняя тэлефонная размова, і я паскардзіўся на тое сябру. – Да, то нічога. – сказаў ён – Ёсць у мяне "сібірыяда", калі так спатрэбілася. Я ж там у будатрадзе паспя трэццяга курса грошы зарабляў. І паведаў ён тады, як па калена ў гноі разбуралі яны там стары драўляны кароўнік, каб на ягоным месцы пабудаваць каменны цуд развітога сацыялізму. Як удзень і ўноч жраў іх паганы гнюс, як напіліся напрыканцы, калі атрымалі свой вялікі заробак і як іх п'яных абрабавалі мясцовыя расейцы, што ледзь да дому дабраліся, бо, дзякуй Богу, паспелі набыць квіткі на цягнік. За той размовай і дзень прайшоў – цёмна было ўжо за шыбай, калі пацягнуўся я ўрэшце дахаты. Жонка трохі пабурчэла й пайшла спаць, а я на кухню – піць каву ды пісаць сваю замалёўку з сібірскім водарам. Зранку цяжка было разплюшчыць вочы і балела галава. Ды, відаць, ня толькі ў мяне, бо калі я паказаў тое што накрэмзаў уначы, почуў у адказ: – Ну, вось і цудоўна. А назаўтра усё было надрукавана. Было то сапраўды, ці не – хто ж пра тое сёння скажа. Ды і ня ў тым справа. Была тая замалёўка пра Сібір альбо пра нейкія Старыя Дарогі ці Шклоў, хіба ж тое так важна? І ці дакладна так усё адбывалася? Эх, рознае ў жыцці здараецца... ЛУКАМОЛ Нам амбасадар з-за далёкіх гор падараваў цудоўны лукамол. Тым лукамолам мы Луку змалолі хутка на муку. Тады аднеслі ту муку на вёску хряку аднаму. Ды не пражыў той хряк і дня – бо сыравіна дрэннаю была. ПЛЯЦ КАЛІНОЎСКАГА Вэндзяць нашае неба заводы, па палетках паўзуць трактары – і за стогнамі тымі нячутна, як там нехта ау-чыць у бары. Як на золку ку-куе зязюля, ды, як зоркі шапочуць уначы. Незаўважна, як сонейка лашчыць твары нашыя ды валасы. Мы з канапы панурыста пялімся ў тэлевізар, "едри его вошь", дзе зімоўскія валяць заборыста па такое, што "хрен и поймёшь". А з хвоін дзесці падаюць кроплі ад дажджу, што нядаўна прайшоў, рэха ў лесе гукае нястомнае ад магутнага рыку зуброў. Край, забраны чужынцамі, поўніць ціхі шолах нясмелых бяроз, ды хвалююцца хлопцы з дзяўчатамі на пачатку бясконцых дарог. Ад палеткаў, лугоў па-над рэчкамі ды з гаёў, што адвеку шумяць, павядуць праз гады ліхалецця і ніколі ня вернуць назад. Час надыдзе і спраўдзіцца мара іх пакліча, як летась і нас, пад штандары Разімы зняважанай Каліноўскага пляц. БЕЛАРУСЬ – У КОСМАС! Дзесці ў далёкім мінулым будучым... Рэкляма па "скрыне": "Дзякуючы зярнятам Арабікі... ш-ш-ш-ш-ш-ш... і па загаду нашага прэзідэнта... ш-ш-ш-ш-ш-ш... цяпер беларусы зранку заўсёды сьмяюцца..." Смярдзючы, атрутна-зялёнага колеру, аўтобус пад'ехаў да прыпынку "Нацыянальная бібліятэка" і спыніўся. Мікола ўвайшоў у расчыненыя дзверы, пхнуў кагосьці плечамі і ўрэшце таксама спыніўся. Твар яго быў сумны – ён ня піў сёння зранку новы распусчальны Nescafe Gold і не глядзеў тэлевізар – і таму ня ведаў, што павінен цяпер заўсёды быць вясёлым ды нешта там сьпяваць. Аўтобус выкінуў воблака чорнага дыму і рушыўся наперад па шырокім праспекце Францішка Скарыны, які сёння пераназвалі ў праспект Касманаўтаў. Раптам хтосьці пхнуў яго ў сьпіну: – Пывітанне, Мікалай! Мікола звярнуўся і пабачыў свайго даўняга сябра Сашу Шчасліўцава. – Хай, Саня! – павітаў ён таго. Саша шырока лыбіўся і нешта мурлыкаў сабе пад нос. Ён выглядаў так, як і павінен быў выглядаць цяпер кожны сапраўдны беларус. Энэргічна папрацаваўшы локцямі, Саша прасунуўся да сябра і стаў побач. – Ты чаго гэта такі смурны? – спытаўся ён – Няўжо скафандр набыць не пасьпеў? – Які такі скафандр? – здзівіўся Мікола. – Які-які, ну хоць бы звычайны – без усялякіх там наваротаў. Мы ж цяпер касьмічная дзяржава! Кожны павінен мець асабісты скафандр. – Якая-якая мы дзяржава? – зноў не зразумеў сябра Мікалай. – Кась-міч-на-яяяяяяя! – прапеў у адказ Саша. Мікалай разявіў рот. Раптам ён зразумеў, што прапусьціў нешта вельмі значнае ня толькі ў сваім жыцці, але і ў жыцці ўсяго беларускага грамадства. "Як тое магло здарыцца." – збянтэжана падумаў ён і зірнуў на Сашу. Тут ён ўспомніў, што ўчора зламаўся яго новенькі "Гарызонт" і яны са Светай (ягонай жонкай) так і не пагядзелі, як то рабілі заўсёды раней, ні тыя "Навіны", ні тыя "Контуры". "І трэба жа было гэтаму менавіта ўчора здарыцца. – падумаў Мікола – Відаць пра нешта вельмі значнае казалі. А то, можа, нават і сам Бацька зноўку выступаў? Ай-яй-яй!.." З недаверам паглядзеў Саша на прыцішэлага сябра. "Няўжо ж ён сапраўды нічога ня ведае, ці то проста дурнем прыкідваецца?" – Ты што ж гэта, сапраўды нічога не чуў? – запытаўся ўрэшце Саша. Як то не было сорамна, але прыйшлося Міколу прызнацца, што нічога ён учора не чуў, бо ў яго зламаўся тэлевізар. – Вось у чым справа, – адазваўся Саня, – а то я на цябе гляджу і нічога не разумею. Ты ж галоўнага ня ведаеш! Учора Бацька па "скрыне" казаў, што "Беларусь павінна стаць касьмічнай дзяржавай... Гэта сапраўдная высокатэхналагічная дзялянка, якую трэба падтрымліваць ...яна павінна... прыносіць валютны прыбытак." Вось і трэба выконваць гэты загад і збірацца ў космас, а там без скафандра не абыйдзешся. – Пра валютны прыбытак гэта ён добра сказаў. – адгукнуўся Мікалай – Але каб яго займець, трэба шмат чаго ўкласці спачатку. А ў нас ні заводаў гэткіх, ні ракет там ніякіх няма... – Да ты што? Сёння гэтыя ракеты шпурляюць усе, хто толькі пажадае, нават вузкаглазыя (ну, тыя: кітайцы ды японцы ўсялякія) і тыя ў космас лётаюць. Хіба ж мы горш за іх? – А лятаць мы будзем на торфе ці на дровах, а то, можа, ўвогуле на птушыным памёце? Бо, наколькі я памятаю, Бацька прапанаваў пераходзіць менавіта на гэтыя энэрганосьбіты. Паскроб у адказ Саша патыліцу, ды і кажа: – А хоць бы і на птушыным памёце. Пасмярдзіць, праўда, трохі наўкол, ды патрывае тая Эўропа – яшчэ не такое ад нас дагэтуль трывала... і нічога. А нам, дык і то, як кажуць, – "сваё не смярдзіць". Завішчалі тормазы. Аўтобус спыніўся. – Прабач. – сказаў сябру Мікола – Выходзіць ужо трэба. А пра тое, смярдзіць ці не, пагаворым увечары. Бяры бутэльку ды заходзь... Аўтобус зноў выкінуў воблака чорнага смярдзючага дыму і павольна пасунуўса наперад. Мікола чхнуў, ўспомніў чыюсьці там маці, узняў угару каўнерык ды пацягнуўся па-шчыкалатку ў талым снезе да прахадной роднага завода. "Касьмічная дзяржава. – падумаў ён – Эх, вечна нас небаракаў кудысьці пхаюць: то ў ВЛКСМ, то ў БРСМ, то ў нейкую "светлую будучыню", а то і наогул у Расею. А мы-то ўсё ў сваім балоце па ранейшым сядзім... Дык што жа нам космасу таго баяцца? Паляцім. А хоць бы і на птушыным памёце – паляцім. Ну, як то заўсёды і было..." СМЯРДЗЮЧКА З'ем фасоль з гарохам і капустку з імі, ды пушчу той вецер па ўсёй краіне. Хай смярдзючы вецер ворагаў абдыме. Хай пад гэтым ветрам Лукашэнка згіне. І ТЫРАНЫ ПАЦІХУ СЫЙДУЦЬ Гэй, забытая Богам старонка, дзе адведзена жыць да труны, хай дужэюць штодня ды гадуюцца дабрабыту твайго каласы. Хоць "смярдзяць на прыпынках аўтобусы і мужчыны нясуць "Крыжачка"", нешта іншае побач варушыцца – то сумленне наступнага дня. Хай цяжэюць кішэні ўласныя, хай падаткаў усё меней ідзе. Хай паганую глотку расейская нафта назаўжды "пад завязку" залье. Прыйдзе час – нешта, можа, і зменіцца – станем жыць як то людзі жывуць. Цягнічок наш папхнецца ды й зрушыцца. І тыраны паціху сыйдуць. МАТУЛІНА ХУСТКА Вось якая загагуліна – ляжыць у шафе хустка матуліна даўно не надзяваная... Старая, ды не парваная. Ня бачу яе, але ж адчуваю – яна там, у кветкі – такая. ... І нешта ж рабіць трэба мне небараке. А я ўсё ляжу на сваёй канапе. ПРАЦАВАЦЬ, А НЕ ПАЛІЦЬ На бясконцых гонях – бульба. Усконц прайшоў, дык запалі зноў цыгарачку няспешна – пра жыццё пагавары. Як хадзіў да пані Зосі, насцібаўшыся віна, як цябе спаткала жонка, калі Зоська прагнала. Як жывуць-бядуюць дзеткі, калі бацька з маткай п'е. (Ці то ўжо цябе ўсёроўна?) Ну, ды й ладна, хай сабе... К д'яблу, чуй, размовы тыя, хіба ж ёсць у іх нейкі сэнс хто ж за то рубель падорыць, але, скажам, нейкі пэнс? Зноў з вядром на гоні клічуць – "Хопіць – кажуць – лынды біць. Каб узняць краіну, трэба працаваць, а не паліць!" УСЁ НЕ ТАК Ды й то ня так, і так ня гэтак. МЫ ЗА ВОЛЮ ПАЎСТАЛІ (Абаронцам пляца Каліноўскага) Мы за волю паўсталі ў каторы ўжо раз – нас ізноў закавалі ў кайданы. Не птрэбныя сёньня ні воднаму з вас а ні "Пляцы", ні тыя "Май-да-а-ны"... Уздоўж натоўпам ідзе беларускі народ, "памяркоўным" у сьвеце празваны. "Сядзі моўчкі, ня дыхай! Бо могуць ураз у краіне ўзьняцца па-жа-а-ры." Побач толькі свае, і ніводнага з вас – час ня лечыць балючыя раны. Не птрэбныя сёньня ні воднаму з вас а ні "Пляцы", ні тыя "Май-да-а-ны"... Нас бароніць ад ворагаў тонкі намёт, ад студзёнага ветра таксама. Не птрэбныя сёньня ні воднаму з вас а ні "Пляцы", ні тыя "Май-да-а-ны"... Тут апошні ланцуг, подых волі былой, сьцяг на плечах, АМАПам парваны. Не застрашаць ужо сёньня ні воднага з нас а ні краты, ні тыя кай-да-а-ны. Колькі дзён ды начэй баранілі мы Пляц ад варожай бязьлітаснай зграі. Хай заўсёды жыве Каліноўскага пляц! Хай жыве Беларусь без ты-ра-а-на! БЕЗ УЛАСНЫХ РЫС Ліру ўзяўшы ў рукі, кранаю струну, а яна верашчыць, выгінаючыся ў дугу. Песьнь пяю пра багоў з іх багінямі, што доўгія маюць ногі, а варта б згадаць і насельніцтва, ну, тое – што мые аблокі, цягне рукі з кішэняў і ўздымае ў гару, ды нябачнаму Богу ўзносіць хвалу. Дзячыць старца за тое, што даў ім жыццё, ды няведае толькі – навошта ж дано. Танчаць тыя паны з паненкамі з вылупленымі зенкамі, што маюць жыццяпіс без уласных рыс. ГІТАРА МАЯ Неяк раз па вясьне, калі быў малады, мне цудоўную рэч даравалі. Гэту цудную рэч, дарагія мае, шасьціструннай гітараю звалі. Навучыўся я граць – загучала струна, ды было тады гэтага мала. Пеў – шалеў ад таго, усё чагосьці шукаў, мне гітара сяброўкаю стала... Каб пачулі мяне стаў мацней струны рваць, тады струны мне тыя парвалі. Раптам скончыўся сьпеў змоўклі гукі ўраз, і гітара маўкліваю стала. Час ішоў – я ішоў па планеце Зямля, нёс гітару з струной абарванай. Вось парвалі струну, і жыцьцё – не жыцьцё: што без крылаў, з душою падранай. Як пачаў я канаць, дык паклалі ў труну ту гітару з струной абарванай. Хай да часу ляжыць у спарахнелай труне, ёй апошнім прытулкам абранай. Калі згасьне сьвятло над старонкай маёй калі трубы з нябёсаў удараць, загучыць яна зноў, як калісьці было, і нябожчыкі разам паўстануць. Загучыць яна зноў, як адрыннецца сьвет, і нябожчыкі разам паўстануць... ВЫБАРЫ' 2006 Сабралі ўсіх нас у зграі, ды раптам моцна напужалі. А яшчэ надралі сраку нібы шкадліваму сабаку. Дык небараку зноў абралі – усе за яго гарласавалі. Цяпер, так званы пераможца, зноў пэўны час Дажынкі правіць зможа. СНІД ГУЛЯЕ Ў ДВАРЫ Тата, мама, ходзь сюды! СНІД гуляе ў двары. Ён, нахабнік гэткі, зранку ўсё чапляецца да Ганкі. Загядае пад спадніцу, ды й нічога не баіццца. Тата, мама, ходзь сюды! СНІД гуляе ў двары! Што ён робіць з нашай Ганкай... Ты ж глядзі, на самым ганку! Ганка – та яшчэ дурніца – з ім балуе што блудніца. Тата, мама, ходзь сюды! СНІД гуляе ў двары! Ужо знадворку лезе ў хату – непрывабны, небгаты. Вось ён грукае ў дзверы... Тата, мама!.. У-у, халера!.. СУМНЫЯ ДНІ Сумныя дні – надыходзяць ізноўку дажджы. І, узняўшы ўгару парасоны, застаемся з табою адны. Сумныя дні – ледзь мігоча агенчык малы. І далёка адгэтуль да сонца, і далёка яшчэ да вясны. Сумныя дні... Ты мацнее мяне абдымі, і на пошукі зніклага сонца пойдзем разам з табой па Зямлі. Сумныя дні... Сумныя дні... Сумныя дні... ЖЫГІМОНТ ВАЗА Калі смутак прыходзіць ізноў і не бярэ ўжо ніякая зараза, кліча здалёк мяне Жыгімонт Ваза. Калі змрок напаўзае з бакоў, ды невыноснай бывае абраза, каліча мяне ізноў Жыгімонт Ваза. Калі думкі пужаюцца нават, ды рукі падаюць долу часам, ад адчаю бароніць мне Жыгімонт Ваза. НІБЫТА СОН Нібыта стон, нібыта звон стаіць у задыханым паветры, ды гойдаюць ў галінах лісце ветры імча яму здалёку наўздагон. Як думкі з тых мінулых дзён калі ў дождж я бегаў босы, пакінуў у хаце парасон. МАНАЛЁГ ЧАЛАВЕКА-"САВЫ" Мне, шаноўныя, у ранку засьпявайце калыханку. Адвярнуся на бачок, ды сасну яшчэ часок... Х-хррррррр... А можа й болей, калі хопіць волі... БЕГ В УГЛУ Я, ребятки, поутру бегаю в своём углу. Уголок-то небольшой – оттого бегу трусцой. Разогнаться нету места – бегаю всегда на месте. Вот бы, право ж, был "забой" – пробежаться по прямой. ЯК Я ВЕРШЫКІ ПІШУ Як я вершыкі пішу зараз вам распавяду. Вось за хвост ухапіўшы рыфму, нейкі сэнс у радок я цісну. Калі ж сэнсу ніякога, да радка іду другога. Там, глядзі, і скончу першы – атрымаўся новы вершык. ПАТРОХУ ЎСЯГО Салодка заўсёды пілі мы ды елі, а Божага гласу й ня чулі даўно. Нас сумныя думкі папхнулі наперад, што там не кажы, а не болей таго. Ня ў хлебе адзіным жыцьцё чалавечае, трэба ж, здаецца, і болей таго – каштоўныя рэчы як воля, як гонар, а разам, прабачьце, патроху ўсяго. То, можа, і стане крыніцай сумлення, з якой пачынаецца ў свеце ўсё. Здаецца, хай будзе і гонар і воля, а болей за тое – патроху ўсяго! ЯК ЛУКАвы ПУТЮ ПАБЛЫТАЎ Жылі-былі ў свеце два пана. Жылі яны побач, як то кажуць, "двор у двор". І было гэта ні ўчора, ні заўтра, а як раз у наш час. Хоць і жылі яны побач, але размаўлялі кожны па-свойму: тот, што быў багацейшы за другога, размаўляў на расейскай мове (а клікалі яго Путя), а другі – на "ніякай", бо дасканала ні воднай ня ведаў, акрамя гэтай. Дык вось, жылі яны побач, ды кожны з іх найбольшым панам жадаў быць. З нагоды таго, паны часам сварыліся. Хітры ды прагны быў той пан, што па-расейскі размаўляў. – Я ж, родненькія вы мае, нічога дзеля сябе не жадаю. – казаў ён сваім сялянам. – Вось папаную тут да сконцу свайго тэрміну, а там няхай хто іншы пануе, а я на хлеб ды кіслае малако пайду. Казаў гэта ён так, а сам і думаў: "Вось толькі прыхаплю я зямліцу суседскую (пан там дурны – сам здасць, як прыцісну) і запаную тады над усёй зямлёй разам да сконцу веку." Думаў ён так, ды свайго суседа паволі прыціскаў. А той – нічога: ні мукае, ні целецца. Раззлаваўся тады пан Пуця. Тэрмін ягонага панавання хутка скончыцца, а ў яго нічога не атрымоўваецца. Тады, як распачаўся новы год, вырашыў ён што наспеў час, ды так моцна ўціснуў свайго суседа (а клікалі ўсе яго Лука), што ў таго ўсе косткі зараз захрумсталі; і закруціўся ён, што той вужака на патэльні. Круціўся, круціўся – алеж неяк сцярпеў, бо сам вельмі ж моцна панаваць жадаў. Хай то і не на ўсёй зямле, як пра тое раней таксама марыў, хай ужо толькі на сваёй, але ж усёроўна панам хацеў быць, бо добра памятаў пра свае лапці, і зноўку абуваць іх ніяк не жадаў. Вельмі ж тое абразіла пана Пуцю. Гучна крычаў ён, рукамі махаў, ножкамі тупаў, ды зрабіць нічога ня мог. Вось і кажа ён тады свайму войту Мірону: – Ты, Мірон, як быццам то сам вырашыў, скажы нашым сялянам што трэба старога пана і надалей пакінуць. Бо пан іхні вельмі добры, і лепшага ім нідзе не знайсці. Хоць бы ён і да сконцу веку застанецца. Тады войт і сказаў сялянам, я то пан загадаў. А тыя – маўчаць... ЛЕТИ Не бойся прыгнуть с высоты: открой глаза, со мной лети. Дорога вниз – в конце разбиться, но ощутив полёт подобно птице, и тяготение, презрев Земли, свободу обретёшь, сорвавшись с высоты. И в миг, пока ты не достигнешь скал, успеешь крикнуть миру: "Я летал!" ШЭРАЕ Шэрыя хмары, шэрыя думкі, шэрыя людзі на шэрых малюнках. Шэрыя гоні ды шэрыя хаты – мы тут спрадвеку жывем небагата. Шэрыя людзі – шэрыя справы: далёка да сонца, далёка да славы. Далёка, далёка, далёка да волі. Жыццё, як заўсёды, цячэ тут паволі. Паволі – на воле, за кратамі клятымі: шэрыя хмары з шэрымі хатамі, шэрыя людзі з шэрымі думкамі, шэрыя справы ў шэрых малюнках... ХОРОШО! "Хорошо-то, хорошо было бы, конечно...", калі б у сраку ты пайшоў мой маскаль, сардэчны. "Хорошо-то, хорошо было бы, конечно...", каб ЛУКАвага з сабою пыхапіў навечна. "Хорошо-то, хорошо было бы, конечно...", у Эўропе зноўку жыць, як было адвечна. "Хорошо-то, хорошо было бы, конечно...", толькі вось казаць пра тое зараз небяснечна. ЗАМАК Палац сабе пабудаваў: пакояў у ім не бракавала, а каб гасцёў прымаць, была вялізнай зала; муры высокія вакал ды вежы моцныя з бакоў. Прарыў глубокія равы, ды напусціў туды вады. Узвёў гарматы на муры, каб не хадзіў маскаль сюды. СПОРТПОДГОТОВКА Весна началась, и уже потеплело. Подумал физрук: можно браться за дело. Стою и гляжу, как круги нарезают по талому снегу ребята с фабзая. Под зорким присмотром дорожки утюжат хоть сами в соплях уж по самые уши. Бегут не за тем, чтоб кого-то догнать. А лишь для того, чтоб строителем стать. У ЦЕМРЫ (на дзень адключэння электрычнасці ў Менску) Міргнула лямпачка, ды й згасла, Залезла цемра ў кожны кут. Усё асьвятленне раптам зьнікла, бо электрычнасьці – капут. Зноў век да нас мінулы трапіў – паліце сьвечы, спадары, бо нешта ж разам стала цёмна што ў хаце той, што ў двары. Ліфт супыніўся. З той нядолі, народ па прыступках паўзе паволі. Знагоды той суцішыўся сусед, ды не працуе тэлефон і Інтэрнэт. Праз шыбу лезе цемра ночы – у цемры дрэнна бачаць вочы, прывіды скочуць абапал, бачанні дзён былых, вялізных заль. Агеньчык сьвечкі, бач што робіць, нібыта хто яго цяробіць. Сядзіць сталіца бяз сьвятла – але ж далёка давідна... І ўжо каторую гадзіну агеньчык сьвечкі – сьвет адзіны, ды хутка ж сьвечка дагарыць дык кажы, што ж тады рабіць? Ёсць справы добрыя ў цямрэчы і непатрэбны тыя рэчы – хіба што ложак, дзеўкі абапал, ды каб не скончыўся запал. Усіх напаткаў нас лёс адзіны ў галоўным горадзе краіны. Ды кожны вызначыўся сам... Што я рабіў – пра тое не скажу я вам. КАЖЫЦЕ ШТО БУДЗЕ! Па мітынгах той шматпакутнай краіны хадзілі-хадзілі, ды ўрэшце забылі. Навошта ж казалі там добрыя людзі, аб тым, што было? Лепш кажыце, што будзе! Ці вернем калісці свой край занядбаны? Пра тое кажыць без маны, без падману. Навошта ўсё кажыце добрыя людзі, аб тым, што было? Лепш кажыце, што будзе! Калі жыць пачнем мы заможна, багата, абдымкаў пазбавімся "старшего брата"? Навошта ўсё кажыце добрыя людзі, аб тым, што было? Лепш кажыце, што будзе! Калі мы ўрэшце пазбавімся катаў, героі ўсе нашыя выйдуць з-за кратаў? Навошта ўсё кажыце добрыя людзі, аб тым, што было? Лепш кажыце, што будзе! Калі заквітнее ўжо родная мова і тое ня здівіць тут болей нікога? Навошта ўсё кажыце добрыя людзі, аб тым, што было? Лепш кажыце, што будзе! Калі ж то мы з вамі пазбавімся Хама, ды пойдзем у касцёл, у шынок і да крамы? Навошта ўсё кажыце добрыя людзі, аб тым, што было? Лепш кажыце, што будзе! Мо скончыўся час ужо залізваць раны? Ці хутка ў Эўропу збіраць чамаданы? Навошта ж казалі ўсё добрыя людзі, аб тым, што было? Лепш кажыце, што будзе! ТО ТО, ТО ТО То сухо, то ливень – ядрёная вошь – такую погоду никак не поймёшь. То холод, то солнце – ядрёная вошь – таких перепадов никак не поймёшь. То Ленин, то Сталин – ядрёная вошь – политику эту никак не поймёшь. И Саша не наш-то – ядрёная вошь – ни жизнь, ни погоду никак не поймёшь. ШТО МОЖНА РАБІЦЬ У БІБЛІЯТЭЦЫ Наконт сняданку ў Нацыянальнай бібліятэцы. (Па матывах адной рэкламы) Тыя, хто глядзяць беларускія тэлеканалы, хоць бы зрэдку, як то раблю я напрыклад, калі там паказваюць які-небудзь амерыканскі баявік і часам забываюся адключаць гук падчас рэкламы, абавязкова чулі пра тое, што можна і што нельга рабіць у ложку. Але аднойчы, акурат у той дзень калі нашага "бацьку" наведаў ягоны мусульманскі сябра Ахмадзініжад, замест звыклых сумнах слоў, раптам пачуў: – Што можна рабіць у бібліятэцы? – У бібліятэцы можна браць кнігі, часопісы, газеты. У бібліятэцы можна чытаць кнігі, часопісы, газеты. У бібліятэцы можна здаваць ды абменьваць прачытаныя кнігі, часопісы, газеты... – У бібліятэцы нельга ЖЭРЦІ! Ад такой неспадзянкі ажно падскочыў на сваёй канапе: – І хто ж гэта асмеліўся так казаць?! – падумаў я – Гэта ж акурат з нагоды сённяшняга сняданку ў Нацыянальнай бібліятэцы! Не, нельга так "бацьку" сароміць. Хай ён у нас і не адукаваны і пра тое ня ведае што нельга ў бібліятэцы есці (дык ён і пра Скарыну і пра Быкава нічога ня ведае, хоць нешта і чуў), але ж усёроўна – ну, нельга ж так... ЖЫЦЬЦЯ НЯМА, ХЛОПЦЫ! Паглядзеў тэлевізар, паслухаў радыёпрымач, раптам ускочыў, ды й пайшоў у срач. Сяджу сабе ды гадаю: І што гэта я так ратую за тую дэмакратыю?! Хіба ж то дасць яна мне што? Дык, здэцца ж, – не. Але, усё роўна – "пажадана, каб было!" ... У меню "Опцыі" выбірай "Жыцьця няма, хлопцы", цісьні "Ужыць" ці "O'key", ды з тым і існуй далей. МАЦІ-МАТУЛЯ Маці, маці! Я адзін – па жыцьці няслушны сын. А ні сябра, ні сабака – сам на сам я небарака. Маці-матуля! Як я сумую ўсе тыя гады, што прайшлі без цябе. Маці-матуля! Нешта ж ратуе, нешта трымае яшчэ ў жыцьці. ... Мая матуля на вёсцы жыве: за скацінаю ходзіць, ды самагоначку п'е. Жыцьцё ўвесь час свае нешта кляне, але ўладу шануе, ды й таму ўвесь час вывучае мяне. Мая ж ты матуля, што гэта з табою, ці ж то клятае жыцьцё салодкае такое? Матуля-матуля, паймі-зразумей: ды шчасцьця такога не трэба мне болей! Я больш не жадаю ўсіх дзячыць за ўсё, гэта мая зямля і жыцьцё маё! І за ўсе ягоныя пакуты і асалоду дзячу толькі сабе... Ды яшчэ – Пану Богу. Але ж, старой зразумець неяк гэта цяжка: бурчыць сабе нешта, а на печы пыхкае бражка. Маці-матуля, як ціха ў хаце, толькі гадзіньнік ня хоча стаяці: ідзе ды ідзе – адмярае наш час... І непазбежна той скончыцца ўраз. А я вось, матуля, жыву ды крыўдую таму, што абралі мы долю такую, што ў потрах дае, нібы той "Партагас", ці-то доля такая абрала ўсіх нас. Якая карова – такая размава: павольна гучыць ў хаце родная мова. Як скончыцца дзень – мы запалім святло: на стол самагонку, а да яе таго ды сяго. Вып'ем па чарцы, затыкнем усё скваркай ды й адпачнем тут жа разам пад лаўкай... БЕДНЫЯ ЛЮДЗІ Бедныя людзі па хатах сядзяць, бедныя людзі ў экраны глядзяць, бедныя людзі патоплі ў хлусні... Бедныя людзі – такія, як мы. Бедныя людзі ў натоўпе ідуць, бедныя людзі гуляюць ды п'юць. бедныя людзі не адчуваюць віны... Бедныя людзі – такія, як мы. Бедныя людзі працуюць штодня – бедныя людзі мінулага дня. Бедныя людзі шлюб узялі... Бедныя людзі – такія, як мы. Бедныя людзі гавораць сабе – бедныя людзі не чуюць мяне. Бедныя людзі баяцца вайны... Бедныя людзі – такія, як мы. ЛЕПШАЕ ЖЫЦЬЦЁ Што не кажы, але раней жыцьцё было лепш. Не, гэта не ў тым сэнсе, што "жить стало лучше, жить стало веселее", альбо "спасибо товарищу Сталину за наше счастливое детство". Дарэчы, Сталіна таго ўжо і не было, нават помнікі ягоныя зруйнавалі. Гэтае я ўжо памятаю. Дакладнее будзе казаць, што памятаю пра адзін такі помнік. Стаяў ён у скверы ў Чарнігіве, а сквер той акурат выходзіў на цэнтральны пляц. Побач прыпынак. І пакуль мы там з бабуляю чакалі аўтобуса, мне вельмі ж падабалася бегаць паміж вялізнымі каменнымі шарамі з украпваньнямі бітага шкла для бляску. Паміж імі стаяў, таксама вялізны, дзядька. Што гэта за дзядька, я тады ня ведаў, ды й патрэбы такой ня меў. Але ж у наступным годзе дзядька зьнік, і засталося толькі мураванае ўзьвышша з шарамі, дзе ён дагэтуль стаяў. Дарэчы, праз год ці два і тое ўзьвышша зьнікла, а на ягоным месьцы заклалі кветнік з сонечным гадзіньнікам. Памятаю дакладна, што вельмі тады абураўся, бо гойсаць вакол таго кветніка было ўжо нецікава. Толькі праз пэўны час даведаўся пра тое, што помнік той ушаноўваў нейкага Сталіна - правадыра, але насамрэч ён быў вельмі дрэнны, і пасля таго як ён памёр, людзям пра тое расьпавялі новыя правадыры. Але размова, дарэчы, не зусім пра тое. Дык вось, жылі мы ў той час спачатку ў Горадні, а потым у Менску. Але ж, кожны год на ўсё лета з'язджаў я да бабулі ў Чарнігіў, цудоўны горад, што на Украіне. Вось там то і было сапраўднае жыцьцё... Сьпякотна зьзяе сонейка, бягуць белыя аблокі. Часам пройдзе дожджык – моцны, але ж цёплы і хуткі, і зноўку сонейка зьзяе. Мы з сябрамі крочым угару да пляца Куйбышава. Вакол шматпавярховыя будынкі ў стылі "сталінскага барокка". Расчыненыя дзверы крам, на вокнах паласатыя маркізы. Парна. У закуту, амаль пры самым пляцы, тоўстая прадаўшчыца бойка гандлюе газіроўкай. Вада зімная і ўсяго за чатыры капейкі, але ж тых чатырох зараз і няма, таму бярэм за адну - без сіропу. Праз некалькі крокоў і пляц. Там пад вялізнымі старымі каштанамі кіёск "Саюздруку". На ім вясіць дынамік ад прайгравальніка, з якога на ўсё навакольле разносіцца: По переулку бродит лето, Солнце льётся прямо с крыш. В потоке солнечного света У киоска ты стоишь. А я иду тебе навстречу, И несу тебе цветы В потоке солнечного света. Королева красоты! Ну, хоць адразу твіста затаньчы. Побач жоўтая пузатая бочка з квасам. Але зараз ужо не да таго квасу. Сонейка сьвеціць, час ідзе, а да пляжу яшче ісьці ды ісьці. Зразумела, можна было б і аўтобусам, але ж на тое грошы патрэбныя, а тых, як заўжды, нехапае. Ды й за сябрам яшчэ трэба зайсьці падарозе. Вось і той пляц. Вялізны, выкладзены цёмнай цэглай. На некаторых цаглінах відаць адбіткі нейкай таўры, пэўна знак вытворцы. Па правы бок музычна-драматычны тэатр імя Т.Г. Шаўчэнкі, па левы – кінатэатр імя Шчорса ды гатэль "Дзясна" з рэстарацыяй. З расчыненых вокнаў чуваць вельмі ж пывабны пах розных смачных страў ды звон посуду. Пра кінатэатр размова асобная. Месца гэтае было для нас святое. Гэта быў не адзіны кінатэатр у горадзе, але ж самы вялікі, ды й знаходзіўся недалёка ад дома. Было ў ім тры залі. "Чырвоная", "Блакітная" і невялічкая "Круглая заля" на другім паверсе, дзе часьцей за ўсё "круцілі" дакументальныя стужкі. Названыя залі былі так таму, што першая была чырвонага, а другая блакітнага колеру. Ну, а "Круглая" – таму, што яна круглая. Была там яшчэ і чацьвертая "Летняя" заля - вялізная драўляная адрына, куды мы часам праходзілі без квіткоў, найпрост сягаючы праз драўляны плот. Што мы глядзелі тады, што так цягнула нас у цямрэчу прахалодных заль? Па-першае, то былі французскія стужкі "Тры мушкецёры", "Парыжскія таямніцы", "Жалезная маска", "За мною, канальі!" ды іншыя. Ня тое, каб мы не глядзелі нічога бльш - ну, напрыклад, тых жа "Няўлоўных мсціўцаў" ці то "Чалавека-амфібію", але ж французскае кіно, а асабліва "Тры мушкецёры" (гэты фільм мы кожнае лета глядзелі шмат разоў запар), гэта было нешта! Дарэчы, аднойчы мы набылі ў спартовай краме сабе шпагі, ці то рапіры, і, пакуль іх не зламалі ўшчэнт, гулялі ў мушкецёраў, блага было нас таксама чацьвёра сяброў. Ну, а служак кардынала мы знаходзілі сабе ў суседніх панадворках. Былі ў нас нават коні – жалезныя на дзьвух колах – але ж былі. Крочым праз пляц. Наўкол шмат галубоў. Яны тут увесь час посьвяцца. Але ж, бывае пара дзён, калі на плошчы збіраюцца іншыя лятуны – жалезныя птушкі, зробленыя чалавекам. Гэта дзень авіяцыі. На плошчы шмат людзей, моцна гучыць музыка, страляе катапульта... Мы таксама бегаем туды, каб на ўсё тое паглядзець. Цікава! А вось і наш апошні сябра, чакае ўжо на прыпынку, акурат тым самым, дзе раней стаяў вялізны дзядька з каменнымі шарамі паабапал. Мы ўсе разам, шпарка крочым па скверы ў накірунку Кацярыненскай царквы, побач з якой месьціца танцпляцоўка. Але сюды мы пойдзем увечары, каб патаньчыць ды паслухаць песні Beatles, Rolling Stones і Deep Purple. А, можа, на "Войкава" паблізу ад муроў старога кляштара скокнем – там гарюць лепш. Спусьціўшыся з Валу, урэшце трапляем на так званы "Каўказ". Неялічкі раён з адна- дзвухпавярховылі будыначкамі пры лесе на беразе Дзясны-красуньі. Тут побач порт і рачны вакзал з дэбаркадэрам, да якога прыстаюць вялікія параходы, што ходзяць да Кіева, і паменш – на Ноўгарад-Сіверскі ды Асьтёр. Цяпер прама, потым направа, трошкі наперад... і вось яно – чарга за квіткамі на паром, і другая, каб на яго сесьці, што відаць яшчэ з самога рога. Тры капейкі туды, тры – адтуль, хвілін пятнаццаць-дваццаць у чэргах, потым яшчэ некалькі хвілінаў на пароме, што і яблыку няма месца дзе ўпасьці, і вось мы на пляжы. Наперадзе – ўвесь дзень, соньца, рака... і ніводнай капейкі ў кішэнях. Эй, ды й "кішэні" ўжо зьнятыя ляжаць на пяску. Ну вось, ізноў пра тыя грошы! Але ж піць ды есьці хочацца, асабліва – піць. Калі ідзешь на пляж, ня трэба мець шмат грошаў. Галоўнае каб на паром былі, інакш не пераедзешь. Астатнія "зарабляем" на месцы. Гарачы ад соньца жоўты пясок. Як ляжаш, дык ужо і ўставаць лянота. Але ж праз нейкі час цягнешься да вады. Жоўта-зялёна-каламутная, яна сустракае цябе доўгачаканай прахалодай. Потым - ізноўку на пясок. Але, наспеў час і чагосьці выпіць, блага ўсяго тут досыць: і газіроўка, і квас, і піва. Зарыўшы ў пясок рукі, пачынаеш паціху прасейваць яго скрозь пальцы. І, вось яно – першая знаходка – "пятак". Няшмат, але ж гэта толькі пачатак. Далей – блоей. Ну, чым не Кландайк?! Урэшьце зьбіраецца нейкая сума, і мы крочым да намётаў з пітвом ды ежай. Потым можна і ў хмызьняк схадзіць, але ж неабавязкова, бо зноў ідзём да вады. Там усе справы вырашаюцца найпрост. Потым карты, позіркі на дзяўчатак, яны ў купальніках асабліва прывабныя... Потым надыходзіць час вяртаньня. Тут галоўнае з'ехаць у свой час, каб зонўку не стаяць у чарзе на паром, але ж ужо значна долей. Ну, вось і дзень скончыўся, надыйшоў вечар – час зьбірацца на танцы. Але ж тое ўжо асабістая разьмова. ЧТО ЖЕ В НЁМ ТАКОГО Идут года – жара сменяется дождём, да день за днём проходят бестолково. И, глядя в мир сквозь мутное стекло, ты спросишь: "Что же в нём такого? За что не жалко жизнь отдать, что сладко манит, да дерётся больно. Что любо и приятно дуракам, но сожаления достойно только". Жара сменяется дождём, и день за днём проходят бестолково. Но в том, что происходит за окном, увы, ни что не мило и не ново. АДНОЙЧЫ Ў РАНКУ Прахалодаю ранак зноў абдымае, шэрыя хмары ў небе ідуць. Дзесьці ў кватэры на сёмым паверсе зноўку гуляюць, ды з вечара п'юць. Зноў гарлапаняць унізе малыя – мокра ў ложку і ўжо не да сну. Нехта ў сьметніку рыецца ўпарта, дзесьці ў клясе зламалася парта, хтосьці апошнюю выкінуў кнігу, хтосьці сканаў незаўважна, па-ціху... НАПРЫКАНЦЫ ХХ СТАГОДЬДЗЯ Што быў за цудоўны час, час напрыканцы ХХ стагодьдзя! Здавалася, нешта вельмі вялізнае і моцнае зрушылася ўрэшце са свайго месца, і павольна папхнулася пакуль што ў невядомым напрамку. Зьмены, зьмены!.. Мы іх так доўга-доўга чакалі, марылі аб іх, і, урэшце, адбылося... Чух-чух-чух - пайшоў цягнічок у "Сьветлую Будучыню", нашую будучыню... "А ці дойдзе?" - Задаваліся тады многія пытаньнем. "Абавязкова дойдзе." - Упэўнена адказвалі адны. "Ну, тое мы яшчэ пабачым." - Шэптам, паміж сабою, казалі іншыя, вельмі ж напалоханыя тымі падзеямі, але меўшыя яшчэ моц і вялікае жаданьне панаваць. Панаваць не па-нараджэнню, не па Боскай влое, а па ўласным карысным жаданьні. Чух-чух-чух - ідзе цягнічок, ідзе і сёньня. Усё яшчэ ідзе. Але, ўжо невядома куды. Нейкі вусаты стрэлачнік з шырокай лысінай, што бачная з-пад форменнага картуза, даўно пераклаў стрэлкі на іншыя рэйкі, рэйкі, якія як то ўжо бачыцца многім, вядуць прама ў тупік. Але ж тады ніхто пра тое яшчэ ня ведаў, нават сам той стэлачнік, што стаў потым загадчыкам усёй чыгункі, ня ведаў. У хаце не сядзелася. Хацелася нешта ж рабіць, кудысьці бегчы... Але, што рабіць? Куды бегчы? Зразумела, на мітынгі! Там шмат казалі пра мову, аб чалавечай годнасьці, аб незалежнасьці ды нашым нацыянальным сьцяге. Але, што рабіць - ніхто не казаў... Аднойчы ўбачыў, як нейкія людзі запісвалі ўсіх жадаючых у сябры Рады БНФ. "Вось яно - тое, што дагэтуль шукаў!" - Падумаў я тады, ды й запісаўся. Але ж, як зразумеў потым, трошкі памыліўся. ... Паміж вуліцамі Гамарніка і Гамарніка (ёсць такое месца ў Менскім Зялёным Лузе) некалі пабудавалі стадыён, каб пралетары пасьля "цяжкага працоўнага дня" маглі паразмяць там свае косткі. Ці то перад тым - невядома. Бегчы па крузе ды дыхаць "сьвежым паветрам" паміж дзьвух аўтадарог справа ня вельмі ж добрая. Можа менавіта таму, а, можа, зь нейкай іншай нагода, тых пралетараў, альбо нейкіх іншых жыхароў сталіцы на тым стадыёне ўбачыць можна было зрэдку. Тут і была прызначаная сустрэча сяброў Рады БНФ Савецкага раёна. Цёпла, ласкава сьвяціла сонейка. Месца гэтае было вельмі адкрытае і схавацца тут няма дзе - бачна ўсё. Але, "сяброў" я знайшоў не адразу. Хадзіў, глядзеў, нават спачатку подумаў, што зарана прыйшоў. Але потым заўважыў некалькі чалавек на зэдлях для гледачоў. Падыйшоў, запытаўся: - Ці ня тут зьбіраецца Рада. - Так і ёсць. - Пачуў у адказ - Далучайся, калі ласка. Далучыўся. Запісалі мяне ў нейкую паперку. Сеў побач, ды сяджу. Чакаю, што далей будзе. Людзей, як то ўжо казаў, сабралося няшмат - і дзясятка не набралася. Ды й тыя неяк па купках сядзяць, ды ўсё пра нешта сваё балакаюць. Пасядзеў побач яшчэ колькі часу, але - усё тое ж. Тады спытаўся калі будзе наступнае паседжанне, ды й пайшоў сабе дахаты. Неяк незразумела ўсё гэтае было. У наступны раз людзей было яшчэ меньш. Падыйшоў, павітаўся. Аддаў фотаздымкі з папярэднягя мітынга. Падзячылі. Сеў і зноў пачаў чакаць. Ды ўсё адбылося як і ў мінулым разе. Нейкія староннія размовы паміж знаёмцамі, і больш - нічога! Але ж я прыйшоў сюды каб нешта рабіць, каб тыя, хто зарганізаваў гэтую Раду, дапамаглі мне ў гэтым, падказалі, прапановалі... Уражанне склалася тады такое, што людзі тыя самі ня ведалі што і як трэба было рабіць далей. Можа я і памыляюся, але думка тая засталася ў мяне і сёння. Сяджу гэта, на душы маркотна. Час ідзе. Хутка сядзець што той дурань на санцапёку побач з незнаёмымі людзьмі, што цябе нават й незаўважаюць, наскучала. Падняўся, ды й пайшоў. На гэты раз ужо назусім, нават не запытаўшыся наконт наступнай сустрэчы. Але ж тое, як высьвятлілася потым, быў яшчэ не зусім канец. Прайшоў час, колькі - ужо запамятаваў. Ды й хіба тое важна? Да нас у госьці прыйшлі сябры. Мы тады, як кажуць, з імі "добра пасядзелі". Потым яны з'ехалі дахаты. Было даволі позна, у двары цёмна. Мы ўжо, здаецца, зьбіраліся класьціся ў ложак, як раптам зазваніў тэлефон. Думкі былі цяжкімі, таму не адразу зразумеў хто гэта, і чаго ад мяне хоча. Высьвятлілася, што тэлефануюць ад імя Рады. На наступны дзень быў заплянаваны чарговы мітынг, і ў мяне запыталіся, ці не змагу я напісаць ды расклеіць пра тое ўлёткі ў раёне. - Чаму ж - не? - Адказау я на тую прапанову. Селі з жонкай у кухне, ды й давай пісаць тыя ўлёткі. Цяжка было. Як разумееце, час быў дзеля таго ня лепшы. Але ж нешта такое накрэмзалі, ды й пашлі клеіць на прыпынках і каля крамаў - ну, дзе людзей паболей бывае. Але, здаецца ж мне, нешта там мы напісаць забыліся. Ці то пра час, ці то пра месца таго мітынгу. Здэцца так і было, бо болей з Рады да нас не тэлефанавалі, а сам я туды, таксама, больш не хадзіў. Так і засталіся мы: я сам па сабе, а Фронт - сам па сабе. І зноўку сустракаліся мы толькі па мітынгах. А адбылося ўсё тое напрыканцы ХХ стагодьдзя. Усё дакладна так і было... ЗВЫЧАЙНЫ ДЗЕНЬ Прыйшоў са сварай новы дзень. Пайшоў "да ветру" "стары пень". Ушчэнт падраўся капялюш, і вось стаю сярод калюж. За кропляй кропля цячэ з крана, а кава з туркі цячэ на пліту. Голас Свабоды вітае са сьвятам, а тое ўчора паклалі ў труну. Стары будынак зруйнавалі, а той сто год чакаў таго. Кагосьці зноў абрабавалі... а так - нічога. Добра ўсё: сонца дыск над галавою, думкі зноў ляцяць на волю, ну, а з гэтага настрою размаўляем мы з табою. Цілі-цілі - вашу маць, навучылісь размаўляць. А раней сядзелі ціха, і ніхто ня ведаў ліха! Да, чаго яшчэ казаць - і без слоў тых зразумела, што жыцьцё не благадаць, ну, а з гэтага настрою п'ем мы моцныя напоі, і на ўсё ўжо напляваць! *** Мае грахі, у каго ж няма іх, Ён узважыць на нябесных шалях, уздыхне, пакрэкча, паглядзіць, ды разам вынесе вердыкт. *** Дотянуться до края Вселенной рукой, заглянуть за него и вернуться домой. Или, просто шагнув затеряться вдали, башмаками пыля где-то в звёздной степи. ПЛЫВЕ МОЙ ЧОВЕН Паміж лугоў, паміж палёў плыве мой човен адзінокі ў край, дзе павысахлі балоты пад пралетарскім прамянём. Па хвалях ён плыве туды, дзе ў рэках ужо няшмат вады, дзе барцьба за ўраджай... Навошта? Сам і разважай. ПАМЯТАЙ, ДРУЖА Калі свае мы зьменім сьцягі, ды зноўку вольна зажывем, калі пазьбавімся мы "бацькі", і толькі лепей стане ўсем - мой любы дружа, не забудзься - былі ж і гэтыя гады. Былі і тыя, хто зьмагаўся, былі і тыя, што жылі. Пад нашым шэрым хмарным небам ішоў наш час, ішлі гады. Жылі тут, тыя хто зьмагаўся, і тыя - проста што былі... МЯЖА Жа... жа... жа... - працягнулася мяжа. А ня вартае ж граша жыцьцё, калі наўкол мяжа. Ці з думак тая мяжа, ці з плоту, ці напрост з калючага дроту. - Раскажы каля мяжы як там жыў, ды што рабіў, чаму ўрэшце хаду на мяжы супыніў? Хіба ж тая мяжа твая? - Га?! - Гэй, навошта маўчыш? - Шыш. - Ды пахмурна на мяне глядзіш? Кажу, не твая тая мяжа... - Га?! Вось і размова ўся. Жа... жа... жа... - цягнецца мяжа. Кажу, ня вартае граша жыцьцё, калі наўкол мяжа. - Гэй, пастой! А што за мяжою той? - Дык вольная ж старана, дзе людзі жывуць, а цябе няма. Скінь кайданы з душы, ды бяжы ад той мяжы. Думкі пусьці на волю, і ня будзе наагул межаў болей. Жа... жа... жа... - зьнікне назаўжды мяжа. Бо ня вартае граша жыцьцё, калі наўкол мяжа. - Лёгка казаць: "Бяжы". Калі жыццё прайшло поруч мяжы, дык тая мяжа ўжо твой лёс - адзіны, ды балючы да сьлёз. Жа... жа... жа... - па-жыцьці наўкол мяжа. А ня вартае ж граша жыцьцё, калі наўкол мяжа. УРЫВАК З ДАКЛАДУ ВЯДОМАЙ ПЕРСОНЫ, ЯКІ БЫЎ ПОТЫМ ВЫКРАСЛЕНЫ "...А ня станем мы круціць рылам перад тым Бэверлі Хілам. Самі тут здымаем кіно, накшталт "Анастасіі Слуцкай". Во! У нас ёсць свой "Селікон" і "Галівуд" і навошта нам тут іхні Ален... Вуд! Усялякія там Біллы, Гэйцы, і гэтыя, ну як там іх, ага - індзейцы. А яшчэ ў нас ёсць Скарына, трактарыст Іван, ды кульгавая даярка Марына. А ў іх там усяго гэтага няма. І пра тое дакладна ведаю я. Што могуць прынесьць нам дахаты тая Эўропа ды Штаты? (Ну, дасталі яны мяне, дасталі з вашым дабрабытам і вашымі правамі!) Дык, пра што гэта я? Ага, - ніфіга. А вось Расея, то - да! Нам: уладу, палацы ды грошы, а вам: на ўсё падвышэньне коштаў. А яшчэ, усім ім на зайздрасць, дапамогуць нам нашчадкі Мао, і таварыш Уга Чавес. Вось я вам і расьпавёў пра то, якое ў нас тут здымаюць кіно..." Халі-галі, рулі-трулі... Тое, што было далей, ужо не цікава так, ды й неаднойчы чулі. КІЛБАСНЫ СТРАЙК Я вам дзеўкі раскажу, як мы любілі кілбасу. Любілі ўсе разам тую заразу... Яго называлі "Кілбасным страйкам", бо разбмова ішла не пра малако ды яйкі. Як кошт узьнялі на вэнджаную кілбасу, пайшоў ураз народ на вуліцу. Нашчадкам сваім, што ня ведаюць таго, нагадаю, каб не падумалі дурнога чаго, што даніну аддаць той кілбасе ў час той маглі далёка ня ўсе. На плошчы натоўп, абурэннем цяжарны. Яго не разагнаць ні міліцыянтам, ні пажарным. Ад варштату народ - небывалы ўчынак - Кебіча вырашыў паслаць у "адпачынак". Усе ўзрушаныя да глыбіняў душы, нават бел-чырвона-белыя ўздымаць пачалі сьцягі. Ды толькі ня першы раз я бачыў такое: дзеля беларуса тое гора - зусім ня гора. Хто за іншых мацнее драў свае галасы, тыя потым першымі адтуль і сышлі. А скончылась усё падвышеньнем заробку. Не ўсім. Але за волю больш ня сталі драць глотку. ДОМ БЕЛАРУСКІ Мы збудавалі новы дом: дзьвярэй і вокнаў шмат, ды ўсё пры ўсём. Глядзім праз ШКЛО Ў вялікі сьвет, але за шыбай сьвету нет. Увсё там зроблена з фанэры, за той – брыдоты да халеры. А ўваходы ў дом той усе пільнуе добра КДБ. Хоць шмат сьвятла ў тых пакоях, ды ран балючых не загоіць, бо не вядуць да згоды і веры ні тыя вокны, ні тыя дзьверы. НЕ ЎБАЧЫЦЬ МНЕ РАЯ Не ўбачыць мне Рая – нарадзіўся без крыжа. А не ўбачыць мне шчасьця, бо ў кішэні ні граша. У кішэні ні граша, ды згубілася душа. Каму патрэбная тая душа без граша?! У аблоках над намі Пётр не зазьвініць ключамі, адчыняючы браму златую. З той нагоды я вельмі ж сумую. У сьвет прыйшоў без крыжа, без крыжа і памру. І ня чуе Пан Бог той малітву маю. Ён адвёў свае вочы – на мяне не глядзіць. І ня хоча той Бог больш са мной гаварыць. Ён маўчыць, ды анёл не ляціць... Эх, як жа цяжка аднаму ў сьвеце жыць. Па-жыцьці – нішыша, дзесь згубілася душа. Ды й каму патрэбная тая душа без граша?! ДА ВАС Руйнуюць Менск у балазе Мінску, зьнішчаюць нас ва ўгоду вам. Ды зьнішчыць наагул краіну, мяркую, вам не па зубам. Няма дзе жыць, ды ладзіць сьвяты, ужо нельга думкі мець свае. Ды й нам ня трэба нараджацца, бо не такія, як усе. Бо не такія, што патрэбны: без рыс уласных, без душы, у натоўпе шэрым непрыкметныя. Як кажуць у сьвеце – бульбашы. Мы не сьвяткуем сьвят дзяржаўных, ды вас ня дзячым за ўсё. Мы вас ня любім, бо вы скралі наш сьвет і вольнае жыцьцё. Мы вас, пануючую касту, перажывем, што ту чуму. І не даруем за пакуты, прыгнёт, абразу нікаму. Руйнуюць Менск у балазе Мінску, зьнішчаюць нас ва ўгоду вам. Ды зьнішчыць наагул краіну, дык тое ж вам не па зубам! МЕТРАНОМ Цік-так - маленькі метраном кіруе ўсім маім жыцьцём. І хто настроіў гэты лад? Гад! У гэты бок, у бок у той - вось гэтак і жывем з табой. Нахіліўся - распрастаўся, ды глядзіш, з жыцьцём растаўся. А бяздольны метраном ужо з іншым цікае жыцьцём. ЯК ТАМ ПАД ЛЮБАНЬНЮ? Запыталась любая, як жыву пад Любаньню. Не жыцьцё, а благадаць, ды са сталіцы не відаць... З меснымі мы дурамі ходзім тут за курамі - не жыцьцё, а благадаць, ды са сталіцы не відаць... Куры яйкі не нясуць, а толькі срачкамі тасуць - не жыцьцё, а благадаць, ды са сталіцы не відаць... Запыталась любая, што там п'ю пад Любаньню. А ні піва, ні віна, но самагон заўжды да дна... Ну, а гэтага напою вырабляюць шмат і болей - не жыцьцё, а благадаць, ды са сталіцы не відаць... Адпісаў бы мілай, ды згубілісь вілы - вось жыцьцё: ні даць, ні ўзяць, ды са сталіцы не відаць... КОЛАВЕРЦЬ Надышоў вечар: я распрануўся, добра прабздзеўся ды ў ложак кульнуўся. Накрыў коўдраю ножкі, ды саснуў трошкі. Уранку прачнуўся, кавы выпіў, туды-сюды пацягнуўся, пастукаў па клавіятуры, злазіў у Нэт па навіны і тэмпературу. А там і вечар надыйшоў зноўку... Ды пра тое мы ўжо вялі гаворку. ПІЙ, НЯ ПІЙ... Пій, ня пій - усё адно: тое ж самае жыцьцё. Але прыйдзе час растаньня з тым жыцьцём і з тым каханьнем, і закрые зноў павекі Кашчавая яшчэ аднаму чалавеку. Ды таго ніхто не заўважыць - зранку зноў пра ўраджай дыктар скажа, і гыты свой улюбёны серыял будзе горад глядзець, краіна і ўвесь наш квартал: пра тыя велічныя перамогі, пра масты ды дарогі, пра свінняў ды нарады... І кожны з таго зноўку будзе вельмі рады. А пра тое жыцьцё і тое каханьне ніхто не згадае на разьвітаньне. Ды й каму ж справа якая, калі тое яго не кранае. Вось - пій, ня пій - усё адно: тое ж самае жыцьцё. РЭКВІЕМ СЕЛЬСКАГАСПАДАРЧАЙ АВІЯЦЫІ Распрастаўшы свае крылы, самалёт чатырохкрылы над палеткамі ўзьняўся: насьмярдзеў, ды прэч падаўся. Узлёт - пасадка, узлёт - пасадка... Чарку выпіў - усё ў парадку! Мы ляталі ды ляталі - распылялі хімсастаў. Ну, а потым нам сказалі, што над зямлёй рабілі гвалт. Узлёт - пасадка, узлёт - пасадка... Чарку выпіў - усё ў парадку! Адарваныя ад жонак, ад дзяцей ды ад сяброў дзесьці мы жылі ў полі дзень ды ноч. І зноў, і зноў... Узлёт - пасадка, узлёт - пасадка... Чарку выпіў - усё ў парадку! Кружыць у небе "кукурузнік" - чысьціні палёў саюзнік - сее ў бульбу хімікалій, каб яго вы потым жралі. Узлёт - пасадка, узлёт - пасадка... Чарку выпіў - усё ў парадку! МОДА Мода, мода - ікаўка ды самота! Як усё тое цудоўна, о Богі, калі крочаць доўгія ногі! Калі ўгару падскокваюць грудкі, калі падмаляваныя вочкі і губкі! Дык тое ўсё роўна, што зьверху, хоць апрані ты ў звычайную паперку - глядзіш, і забірае сьпякота, а на душы самота... Што жа ж робішь ты зь намі, о мода, мода?! СРЭБРАНЫ ЛАНЦУЖОК Срэбраны маленькі ланцужок, а на ім - крыжык. Кажуць: так да Бога бліжэй, ці то па-расейску - "ближе". А я Бога ўсёроўна ня чую, і, як тое не кажы, не дапамогуць ужо, відаць, ніякія там крыжы. Срэбраны маленькі ланцужок вакол шыі... Крыжык на ім малы... А душа ўсёроўна ные... ШТО БОГ ПАСЛАЎ І мне вось неяк Бог даслаў кавалак сыру, ды кубак кавы да яго. І тое - лепшае за ўсё, што Ён калісьці мне дазволіў. Дык, дзякуй Пане і за тое... Астатняе ўсё ўхапіў уласнай воляй. ТАДЖ МАХАЛ Далёка за морам нейкі нахал пабудаваў Тадж Махал. Сам рыдлёўкай і дня не махаў, але ж усе яму: "Хаў!" З таго часу муры ў нябёсы ўздымаюцца, а людзі на іх дзівяцца, ды зьдзіўляюцца. А вось наш "Тадж Махал"… Ды пра тое і казаць баяцца - усе найпрост дзівяцца, ды дзівяцца. СКУЛЬ МОЙ РОД Спытаў аднойчы Кат мяне: хто я і скуль мой род. Ды адказаць тады яму адразу я ня змог. ... З паўднёвых ланяў, ад Дняпра, ды з польскае зямлі прыйшлі аднойчы на Літву калісь мае дзяды. Тут напаткалі надалей ліцьвінскую мы кроў, і скыжаваўся з ёю лёс украінскіх дзядоў. Мяшанка тая не дае пакою сёньня мне: хто я - хахол, паляк, ліцьвін? - круціцца ў галаве. Знагоды той каторы год у думках ператрус. Калі ж урэшце пашпарт узяў, я - нейкі "беларус". Але ж забыта сёньня ўсё: дзе гонар, дзе гербы?! Відаць, што польскі я ліцьвін украінскай крыві. *** Нешта ж будзе, ды без нас. На рагу ліхтар загас, а паўночнае сьвяціла, на ўсіх плюнуўшы, - зваліла. І ў цямрэчы той, вядома, падаліся мы да домоу. Ды й зблукалі там адразу - далей было не да сказу... *** Растрескались вконец колокола на колокольнях, что взлетели в небо. И враз притихли голоса, что зрелищ клянчили и хлеба. И вновь бушуют над страной, пропитанные страхом ураганы. И потому, что ничерта тут не видать, нам с неба Бог давно не сыплет манны. ЛОШЫЦА У ціхіх алеях парку сёньня равуць самазвалы. І шпарка прэч я крочу па лістоце апалай. Спалоханая панна Ядвіга ад гэтага рову дарэмна спадзяецца схавацца паміж старых дрэваў. Павыбіваныя шыбы ў вокнах, і вецер гуляе ў пакоях. Руйнуюць старыя камяніцы, зноў... Ды, што жа ж гэта такое! "Супыніцеся, не чапайце болей!.. - Бо сэрца ж ірвецца ад злосці. - Хай дзеткі нашыя ўбачаць..." Ды, хіба ж то хвалюе кагосьці?! Тут зробяць новыя сьцежкі, пасадзяць маленькія дрэвы, і стануць гарэлку піць падстаўнікі пануючай хеўры. ЛІДО І ня гэта, ды й ня то - мы сядзелі ў "Лідо": пілі каву з сухарамі, ды пад рознымі сьцягамі зноў зьмагаліся з маскалямі. Потым піва набылі, ды й пазгортвалі сьцягі. А як скончылі, бадай няўзнак, набылі "Майский чай". *** Калісьці быў у нас Пазьняк, ды з'ехаў. І сёньня без яго - ніяк, ну, як бяз хлеба... Суціхлі разам галасы, і зноў - балота. Знагоды пранімае той мяне дрыгота. *** В неуютной стране, в неуютное время без законов живёт неуютное племя. Мне налили коньяк, да испить не успел - грянул выстрел в висок: остальное - пробел. ЧАМУ Я БЕЛАРУС? Чаму я беларус? - скажыце мне, панове. Чаму ня польскі шляхціч, як радавод мне mowe?! Чаму я не ўкраінец, як была мая маці? Чаму я беларус? Ні жыць мне, а ні сраці! Няма краіны горш, няма дурней народу паміж Эўропы ўсёй - усе наўкол за згоду. Ні мовы, ні краіны ня маюць тыя людзі. Сталіцу нават аддалі суседняй Жмудзі! Ліцьвінскі гонар згас, крывіцкая адвага. Ды крые ўсё наўкол папера ды "бумага". Чаму чакаюць усе калі адчыняць дзверы? Чаму тут мараць жыць у былым Эс-Эс-Эс-Эр-ы?! Ці-то ня маем рук? Ці-то ня тое бачу? Чаму разлік адзіны: заўсёды на ўдачу? Хіба ж то я - маскаль? Хіба на ўсё забыўся? Ад ворага свайго ляноце навучыўся? Чаму я беларус? - скажыце, добры людзі. Жыву нібыта "лох": ва ўзгодзе ды атруце! Чаму разумным я лічу сабе затое? Калі ж што абяру, дык, як заўжды, - благое! Чаму я беларус? Мой лёс заўсёды марны, хоць і жыву ўвесь час з такой кабетай гарнай! Чаму я страціў слых, чаму ня бачыць вока? Чаму шляхі забыў да Вільні, Беластоку? Чаму маскаль у Смаленску, а мне - ніякай справы?! І кажуць: "Гэта лепшы сябр"... А той рабуе спраўна! Чаму я беларус? а не ліцьвін, як продкі? Так нараклі нас маскалі, ўхапіўшы раз за глотку! ... Каб толькі ціха жыць, ды скварку з бульбай есьці. А як там кліча хто - на то ня маем чэсці... КАМЯНІ-ВАЛУНЫ Камяні-валуны раскіданыя па маёй старонцы. Лашчаць іх прамяні радыяцыі ды соньца. Камяні-валуны сівыя, маўклівыя - Боскага поступу сьляды на маёй Радзіме. *** Запозьнены падаруначак маскалям на дзень выбараў у Дзяржаўную Думу 2007 году. Это кто лежит в канаве с загребущими руками? А, то вновь маскаль напился, да в канаву повалился. До чужого страсть охочий - весь дрожит, аж нету мочи! Или то он с перепоя? - что-то не пойму его я. Воздух кулаком дубасит - э вон, как его колбасит! Нет, тут водка не причём - он просто шёл своим Путём... ПОДЫХ МІНУЛАГА Подых стагоддзяў, мінулых даўно: у куфлях іскрыцца чыроным віно, бляск на плячах залатых эпалет... ды нафталін састарэ-лы-х кабет. Шолах ядвабаў паненак младых, горач паветра ў залях пустых. Кімсьці наўмысна прыгашаны сьвет... шэпт у кутку састарэ-лы-х кабет. Некалі ж модны, здаецца, матыў зноў паміж дрэў у старым парку паплыў. Ціха на плечы накінуты плед... ды ўспамін састарэ-лы-х кабет. НОВОГОДНЕЕ Мы славно встретим Новый год: зажжём на ёлке огни, накроем стол и станем ждать Святого Николая... Близкие к отчаянью минуты, неуспев опомниться, - пройдут: снова жизнь до чёртиков прекрасна, даже, если в гости не зовут! А на пороге - Новый год с мешком забот, с мешком хлопот, и нам бы в "мать" его, но вот - уж на часах двенадцать бьёт, и огурцом солёным заткнут рот. Но гаснет первая звезда, и водка выпита до дна, в салат уткнулася рука - да не беда. Всё будет снова как всегда, чуть-чуть потом, ну а пока - одна икота, да блевота, да запойная слеза. *** Эх, узяў бы чарку, да яе - другую. Ды ня маю грошей і з таго сумую. Сумна, што прайшлі гады, што ня зьдзейсьніць мары, што згубіў няведма дзе ружовыя акуляры. Начапіў бы іх на нос - ніякага смутку. Лёсу б дуліну паднёс, ды на ланцуг у будку! ПОЗАБЫЛИ ТОРМОЗА Всё мы сделали наславу, получилось - хоть куда! Всё стабильно, всё прекрасно,.. но забыли тормоза! И теперь без остоновки в направлении одном без оглядки, без страховки до могилы прямо прём! Расступись толпа чесная - видишь, это мы идём! Всё забыв и всё покинув - всё оставив за бортом! Всё мы сделали наславу, получилось - хоть куда! Всё работает чудесно,.. но забыли тормоза!.. ЗАЎТРА Не кажы мне "заўтра", я жадаю зараз. Не кажы што потым будзе, як то сёньня мараць. Не кажы мне "заўтра" - сёньня хачу. Я яшчэ жывы пакуль што, а там і зусім памру. Заўтра будзе - заўтра, ды й іншая размова. Заўтра, можа, зоркі згаснуць, ды ня стане нікога. ПОД КУМАЧЁМ Воспоминаний лёгкий бриз коснулся, будто невзначай, и время замерло на миг - давно остыл налитый чай... Бегут года - стареет дом и те берёзы под окном, а мы, как жили, так живём - под кумачём. И всё как прежде: за столом течёт беседа ни о чём - о том, как славно было жить под кумачём. И позабыв тотальный сыск, дотошной пропаганды визг - мы вспоминаем что по чём под кумачём. Мы снова выпьем, да споём, но, как и прежде, - о своём, ведь и сегодня мы живём под кумачём. МЫ ГОТОВЫЕ УЖЕ Всё как-то муторно в душе, и мы готовые уже за чемодан - и в Ля-Бурже на ПМЖ. ПІЎНЫ ПАВІЛЬЁН Размова толькі пра малую толіку жыцьця старога з газам на вокнах ды брудам на століках... Як былі мы маладыя, укол была ўсё тая ж срань. Але ж добра ішло піва пад іржавую "тарань". На рагу, каля трамвая, рэстарацыя піўная (то шуткую - павільёнчык з бляхі) - брудны, што загончык. Як ня зойдзеш: "Пива нет" - то і ладна - але ж слоік-другі заўжды знойдзецца дзеля "сваіх", тое ведаў дакладна. Куфаль піва, пачак "Примы" - запаліў, ды пыхнуў дымам... А за бруднаю шыбаю жыцьцё цячэ з прышыбаю. Раптам грукат ды лай - прапаўзае трамвай, а за ім (Ай!) - Кастрычнік ды Першамай: паўздоўж усёй калёны сьцягі, партрэты правадыроў ды паветраныя балёны... А нам да таго і справы ніякай - толькі што падстава каб выпіць. Дзяры яго сабака! А за іншым трамваем і Новы Год прычакае... А мы ўсё цягнем кіслае піва - глядзім ды сікаем на ўсё крыва. Бруд са стальніцы на падлогу скідаем, грукаем воблаю па ўскрайку, ды скуру зь яе здзіраем. Піва глытаем без усялякае мэры, а ўсё астатняе - да халеры!.. Пра "музончык" гаворым, гаворым пра дзевак, піва зноўку глытаем... Эка дзіва! А калі ж то цямрэча насоўваецца звонку, і запальваюць сьвятло пад стольлю зноўку, дык цягнемся дахаты, каб укінуцца ў ложак, ці ў свой, ці ў чужы - як то Бог дапаможа... Час нябёсны гадзіньнік адлічвае шпарка, м-да, - зруйнавалі той шапік... А - шкада!.. ПІДРАМОНЫ Мы жылі сабе ў сьвеце на зялёненькай планэце, дзе пануюць підарасы, распаўсюджваюяы газы. Ды, насраўшы на законы, наляцелі підрамоны. (Гэта тыя ж підарасы, но з чужых планэт, заразы.) - Підараса, підараса, паглыбляецца зараза! Тут, як срачкай не круці, але ж, бачыш - поўны "пи..."! Усё прыхопяць підрамоны!.. - Каб ніякага гамону! Каб сядзелі як шчуры: підрамоны нам - сябры! Хай яны сабе ўсё горнуць, але ж мне пакінуць торбу. А для вас адно закон - што підарас, што підрамон! СТРАНА ПОД УНИТАЗОМ Нет ни света и ни газа - глянь ни глянь, а - нифига, но цветёт под унитазом сзеленевшая страна. Ну и что, что экскременты и вонючая вода - повторяют повсеместно: "Лукашенко - навсегда!" Что с того, что грязь повсюду, и частенько виден зад. "Зато сытно и спокойно". - Так микробы говорят. Как тут чистить ни старались, люди мудрые рекут: "Раньше времени листочки всёравно не опадут". Час придёт, я знаю, сменят этот сраный унитаз. Всё по-новому тут станет - без микробов,.. но без нас. ГИМН ВЕРУЮЩЕГО ЖЕЛЕЗНОДОРОЖНИКА Верую, что день настанет и откроются глаза. И отправятся составы от Земли на Небеса. "Слава! Слава!" Божье имя на устах толпы людской. И Христос, в величье славы, приглашает за собой. И ликует люд Христовы в единении своём. И Спасителю народов дружно этот гимн поём. "Слава! Слава!" Божье имя на устах толпы людской. И Христос, в величье славы, приглашает за собой. И на станции конечной, в ожидании Конца, мы сидим и ждём когда нас повезут на Небеса. "Слава! Слава!" Божье имя на устах толпы людской. И Христос, в величье славы, приглашает за собой. Повсеместно славят Бога и творятся чудеса. И отправятся составы от Земли на Небеса. "Слава! Слава!" Божье имя на устах толпы людской. И Христос, в величье славы, приглашает за собой. Верю в силу мирозданья, верю в Рай на Небесах. И с людьми Земли составы ввысь пойдут на тормозах. "Слава! Слава!" Божье имя на устах толпы людской. И Христос, в величье славы, приглашает за собой. Верю, будет всё в порядке, не откажут тормоза. И направятся составы прямиком на Небеса. "Слава! Слава!" Божье имя на устах толпы людской. И Христос, в величье славы, приглашает за собой. I AM FOREVER! Ззаду і злева: "I am forever! I am forever! - Я вам кажу. Волю вам? Never! I am forever! I am forever!!! І мне - ні гу-гу! Будзеш як быдла, дык будзе і сытна. I am forever! - Я вам кажу. Пазьняк - never, i am - forever! I am forever!!! І мне - ні гу-гу! Дзякуй, Расея: добра тут сее - буду forever! Я вам кажу. У Эўропу - never! I am forever! I am forever!!! І мне - ні гу-гу!" "РАДУГА" Насупраць вакзала чыгуначнага, дзе людзі туды й сюды, калісьці ўвечары "Радуга" запальвала свае агні. Пад столямі гмаху старога пад скрыпку ды акардыён, няспешна між гоману людскага, муркаў ціхутка шансон. За столікам дальнім з абрусам, што нават змянялі даўно, мы танныя елі салаты, чырвонае пілі віно. Тады мы былі маладыя - здавалась бясконцым жыцьцё... І "Радуга" ўвечары грэла, пакуль што за шыбай гуло. А потым шляхамі адрознымі, няведма хто як і куды, да ранку ў ноч мы расходзілісь, каб зноўку вярнуцца сюды: пад столі камннага гмаху, пад скрыпку ды акардыён няспешна між гоману людскага, дзе муркаў ціхутка шансон. Насупраць вакзала чыгуначнага, дзе людзі туды й сюды, калісьці ўвечары "Радуга" запальвала свае агні... ПЛЯЦ ВОЛІ 1 Сёньня друзам чырвоным накрытая, нібы тою крывёю залітая, плошча волі забітае людскімі слёзамі мытая. Зь пабудовамі зьнішчаным Рынку Высокага, да нябёсаў бліжняга, плошча абрабаваная сёньня ляжыць закатаваная. На ўсходніх турыстаў разьлічаная - розным шэйхам цікавасць сталічная па коштах вялікіх прапануецца, а гісторыя нашая гіне, і не ратуецца. 2 Вось і "Эўропа" тут стаіць, на плошчу велічна глядзіць... Дык тая - бачыш, на рагу, а-н, ледзь падобная на тую, што калісь стаяла - усё інакш тут выглядала... Той гмах набыў сабе паверх, каб тых прыбыткаў несьці зьверх... Пра тую што цяпер казаць бяду, калі тут хутка пойдзе ўсё ў ваду: вось пацяплее яшчэ торхі - патаюць, урэшце, палюсы, дык сыпанем, што тыя блыхі, адсюль куды далей усе! *** Дзякуй Божа, што мала грошэй, таму, быць можа, зьгубіць ня зможа ўсёй краіны дурны дзяціна, і ўбачаць кладку мае нашчадкі старых касьцёлаў па гарадах малых ды сёлах. РАНІШНЯЯ РАЗМОВА Размова з ранішняй гарбатай - мне жонка кажа: "Дурань кляты, чаму, кажы, ўсю ноч скакаў?" "Дык, то ж я вершык накрапаў. То мне адзіная атрада - вось склаў яго, і вельмі ж рады". "Ты мне так болей не рабі. Лепш днём пішы, а ноччу - сьпі!" На тым і скончылі размову, памылі кубкі - і гатова... ЧЁРТИ-ЧТО Я знаю, ещё неизвестны науке НЛО, полтергейст, ну, и прочие штуки. Барабашки стучатся, а, чёрт его знает, для чего они бедных людишек пугают. Привидения разные в стареньких замках нам житья не дают в установленных рамках. Я про это, как вы, а ни чёрта не знаю - с привиденьями пью, с барабашкой - играю в преферанс и в кинга, в дурака подкидного. Оттого и живу-то без страха пустого. Голосую частенько "тарелкам" летящим, человечкам зелёным внутри их сидящим: прокатиться хочу, невзирая на фактики, автостопом до ближайшей галактики. УЛАСНАЕ ЖЫТЛО Вы там аб чым? Я тут пра то, што, дзякуй Богу, ёсьць у мяне сваё жытло. Пра то, што ў ім і ўтульна і сьвятло, калі ўвечары запальваюць сьвятло. І не смярдзіць, і не баліць - сваё, увогуле, ціхенечка сядзіць. Дык то ж аб чым? Ды, ну яго - такое цеснае ўласнае жытло! Вісяць прыгожыя малюнкі на сьцяне, сабака цісьне пысу шчыльна да мяне. І, не здзіўляйцеся Вы нічаму нідзе, калі знянацку зазірнеце да мяне. Дык Вы аб чым? А я пра то, што, дзякуй Богу, ёсьць у мяне сваё жытло. Што ў ім увечары і ўтульна і сьвятло, І што з таго, што надта ж цеснае яно! ТРЭБА Ў ДАРОГУ Каляровыя маланкі ўжо ня бачу праз фіранкі цішыні й дабрабыту: Быць бы сыту! Быць бы сыту! А пад гукі нябёсных тантамаў струменіцца дождж на муры ды дахі парушаных храмаў. Закатаваныя душы клічуць здалёку - трэба ў дарогу, трэба ў дарогу... Ды моцна ж учапілася канапа мяккая, і засціць шляхі надвор'е зябкае. Але, нібы гукі далёкага рога: трэба ў дарогу, трэба ў дарогу... ХРАМ На вершине холма среди старых берёз храм когда-то стоял полный счастья и слёз. Тучи плыли над ним предвещая беду, в непредсказанный день в неизвестном году. И вздымались могучие к небу муры, бороня от невзгод, бороня от беды. И надеялись люди, не веря словам, что невзгоды пройдут и, что выстоит храм. Но пророчества сбылись, и рухнула твердь. Лишь руины стоят, а души уже нет... Двери я распахнул в тот разрушенный храм: знаю, время пришло мне платить по счетам. Знаю, Он сосчитал пригрешенья мои и, петляй не петляй - не уйти от судьбы. Подошёл к алтарю, а того уже нет... Вдруг, сквозь тучи ударил невиданный свет. И разверзлась земля, полыхая огнём, слёзы хлынули с неба солёным дождём. И могучие стены сомкнулися вновь над моей головой, над пустым алтарём. На вершине холма, где уж нет тех берёз, храм из пепла восстал полный счастья и слёз. СОТЫ ДЗЕНЬ ВОЛІ Вось ён і надышоў - дзень сотых угодкаў абвяшчэньня Беларускай Народнай Рэспублікі - наш Дзень Волі. Як зазвычай, шэрыя нябёсы без адзінага сонечнага прамяня. Паціху пачынае падаць сьнег. Нарагу каля ЦУМа перад шчыльнымі шэрагамі "Шчытоў ды Шаломаў" ("Ш-Ша") невялікі натоўп ледзь апранутых юнакоў і дзяўчат з вялікім бел-чырвона-белым сьцягам упарта скандуе: - Жыве Беларусь! Жыве Беларусь!.. Таропкія мінакі, даўно ўжо прызвычаныя да такога, сьпяшаюцца хутчэй пакінуць небясьпечную зону, каб выпадкова не патрапіць пад чарговую "зачыстку", да якой відавочна рыхтуюцца "Ш-Ша". Вось ў паветры ўжо пачуўся роў і лязгат набліжаючыхся аэразакаў - вялізных, нязграбных з маленькімі вокнамі пыстасаваньняў шэра-зялёнага колеру з антыгравітацыйнымі рухавікамі дзеля перавозкі "нязгодных" грамадзянаў да месцаў утрыманьня - цудоўны ўзор дасягненьняў БелАўта МАЗу. Раптам з-за іх выскакнула некалькі патрульныж антыграваў, якія панесьліся ўздоўж праспекту імя Заўсёды Жывога. У кішэнях і кайстрах ідучых унізе менчукоў разам загаманілі мабільныя камунікатары, і суворы голас пачаў вяшчаць: - Стаяць нерухома! Усялякія зборы забароненыя! Не размаўляць! Усе заарыштаваныя! Крок направа, крок налева - уцёкі!.. *** За некалькі кілямэтраў ад Менску нябёсы таксама былі шэрыя і таксама пачаў ужо падаць сьнег. Але ж глыбока пад глебаю ў бетонавым бункеры роўна ззяла электрычнае сьвятло, было цёпла й ўтульна. Ды тое ўжо ня цешыла Заўсёды Жывога. Ён нэрвова ўглядаўся ў вялізны манітор дзе ўсё яшчэ было бачна як насупроць чорных шэрагаў ягоных "Шчытоў ды Шаломаў" стаіць колькі юнакоў і дзяўчат пад вялізным бел-чырвона-белым сьцягам. - Гэта ніколі ня скончыцца... - ціха, з дрыжыкамі ў голасе прамовіў ён. *** А тым часам у Менску пачаўся чарговы "хапун": "Ш-Ша" ціснулі менчукоў шчытамі, са ўсёй сілы малацілі гумавымі дубцамі і зганялі ўсіх прысутных ў МАЗаўскія аэразакі, якія к таму часу ўжо апусціліся на зямлю. На горад надыходзіла чарговая ноч. Усё было як заўжды. Але раптам нешта ж зьмянілася. Паўсюль адчуўся незразумелы рух. У паветры паўстала нейкая напружанасьць. Усе супыніліся. Нават "Ш-Ша" перасталі размахваць сваімі дубцамі. На душы сталася неяк трывожна. Пачуўся громкі свісцячы гук, і раптам з цемры надыходзячай ночы паўстала вялізарная істота ў доўгім шэрым фартуху са спехам заколатымі бруднымі валасамі. Яна павольна набліжалася, а ў руках яе быў, таксама вялізны, пыласос... *** Зранку сьвяціла сонейка. З менскіх вуліц зьніклі аэразакі, "Шчыты ды Шаломы", патрульня антыгравы. Наўкол было ціха і чыста, а на тэлевізійнай вежы каля Круглага пляца пад лёгкім ветрвкам гойдалася вялізная таблічка "Прыбрана". А яшчэ вышей над ёй лунаў той колішні бел-чырвона-белы сьцяг... ПАКЕТИКИ СЛОВ От рождения дурью всё маемся - постигая основы основ - мы вложить свои мысли стараемся по крупицам в пакетики слов. И при встрече общаясь на улицах, или тупо за "пьяным" столом, мы использовать всё же стараемся, как обычно, пакетики слов. На просторах далёких галактик, среди тысяч известных миров, как и прежде затиснуть стараемся свои мысли в пакетики слов. Наших планов свершения дикие и простор обретённых миров, были раньше не более-менее чем набором из мыслей и слов. ЗАНЯПАЛЫ АНЁЛ Калі ж то твой надыдзе час, зьляціць Анёл у ззянні славы - цябе падыме ён угару, каб апусьціць ніжэй за лаву. У цемрач пекла назаўжды, бо заняпалы той Анёл. Усе астатнія сышлі, і толькі гэты не падвёў. І кодла чортава наўкол, запалам дыхае зямля... І гэтак далей кожны дзень - да сконцу ўсякага жыцьця. *** Воют волки на луну, и собаки тоже. Вот и я завыть хочу, выпрыгнув из кожи! Не от жизни, что "нищак", не от лучшей доли - от того, что тут - никак: ни счастья, ни доли. Воют волки на луну, и собаки тоже - просто силы уже нет жить так дольше, Боже! *** Закрануў анёл крылом - зачапіў, ды й ня пабачыў: ён з-за справаў вельмі ж значных разьмінуў з маім жыцьцём. Угару ўзьняўся шпарка, раптам зьнік, як-то й ня быў. З тых часоў мяркую толькі: можа ж то яго прысьніў? Мо й ня было анёла, можа ж іх зусім няма... Можа, усё што ёсьць адвеку - толькі брудная зямля? ЗА АКЕНЦЕМ Б'Е МАЛАНКА Дзесьці б'е ў зямлю маланка: бачу, ды ня чую. А з нагоды той сяджу вось, ды й не працую. Урэшце прыпыніў кампутар, загарнуў "Акенцы". Запаліў бы вось цыгару, ды няма ў тым сэнсу. Не, на то нямаю грошай, а не таго "сэнсу". Дык ляжу вось на канапе, ды гляджу ў акенце. За акенцем б'е маланка... *** Сьвечы згасаюць - вечар у ноч. Змрок з закутоў выпаўзае з уздыхам. Думкі шалёныя - прэч, прэч... І толькі сабака выкусвае блыхаў. Душу каб пачысьціць ад бруду ды гною, а сэрца пазьбавіць нястомнага болю, можна ж папросту ў вочы зірнуць, ці дакрануцца рукою. *** Салодкае слова "Свабода" - але ж ні панюхаць, ні зьесьці. Яго не пакласьці ў кішэню, каб дзеткам галодным занесьці. За гэтае слова зьмагацца, з аглядкай на ворагаў жыць. За гэтае слова магчыма жыцьцё маладое зьгубіць. *** На всякую революцию найдётся резолюция, а на ту резолюцию - свая революция. Случилась у мальчика как-то полюция... Всё в мире изменчиво - читайте Конфуция. *** Можа так, а можа - не, калі пыса ў гаўне. Калі зачыненая крама, можа быць таксама. Калі наўкол калючы дрот... Вот! Калі з крана не цячэ вада... Да! Калі нішто, ніколі, нідзе... Але! ІРВАНУЛА ВЫБУХОЎКА На прасьпекце, каля стэлы, "расьпінаецца" папса - дык ад немцаў незалежнасьць - каб парадаваць "Айца". Той, што "гогаль" карагодзіць, вокам зыркае наўкол. Ірванула выбухоўка - ён да гэтага гатоў. Жыцьцё і сьмерць ураз адзіны - паўсюль медычныя машыны, у натоўпе гвалт, бягуць мянты... На ўсё ня хопіць галавы. Кіруе "Пан", што ў габінэце - хто пацярпеў, зьвязьлі кудысь. Ізноўку гукі паліліся ўцямрэчы ночы гучна увысь. На прасьпекце, каля стэлы, "расьпінаецца" папса: "За ябню па-беларуску", каб парадаваць "Айца". Нам на гэтых пасядзелках а няма чаго рабіць: зноўку слухаць дурняў? Годзе! Галава ад іх баліць! Нам жа ж тое не прыстала - на тусоўках быць у бонз. І мы слухалі ўвесь вечар N.R.M. ды Rolling Stones! ВОЛЧЬЯ СТАЯ Ощеря пожелтевшые клыки, они глядят на нас, как на врагов, непонимая, что враги - они для Родины, что терпит дураков! Глядят из шлемов тусклые глаза - ни чувств, ни сожаленья, ни вины не выражает их погасший взгляд. И это, Беларусь, - твои сыны?! Опяти гремят дубинки по щитам, пугая безоружную толпу. Как тупы эти псы не по годам... Но сами они это не поймут. Как выстрел, новый слышится приказ, и стая дружно начинает выть... Но, ведь история потребует ответ за то, что было, и могло бы быть! *** Звыкла шэрае неба: а ні сонца, ні зорак – цяжка жыць у краіне, дзе заўсёды аўторак! Дзе ніколі нядзеля не надыдзе ўранку, дзе прывольна жывецца толькі розным засранцам! Дзе заўсёды пільнуюць ад "варожага вока", дзе нічого такога а з ніякага боку! Як жа ж тое зрабіць, каб усюль і адразу ўрэшце вынішчыць тую гнілую заразу?! *** Навостраныя доўгія мячы, і зноў грукоча нешта там ўначы. Глядзі сябрук, ня сьпі - уважліва сачы: там нешта адбываецца ўначы. У джынсах мы не дзеля моды - то сымбаль будучай свабоды. Хоць ён абцягвае нам "зад", Лука таму нявельмі ж рад! Калі мільгаюць доўгія мячы, аб літасьці паганцаў не прасі. Глядзі сябрук, ня сьпі - уважліва сачы: там нешта адбываецца ўначы. БЭЙДЖЫК Скоча бэйджык той гарэзны на грудзях дзявочых - каляровая паперка ледзь вышэй за цьмочак. Эх, падскоквае, халера, як дзяўчына крочыць! Трэба ж нешта там казаць, ды не адвесьці ж вочак! НЕСПАДЗЯВАНКА Учора люба кінула мяне. Дык то ж, набраў гарэлкі ды віна - сядзеў і піў, ды й нават сёньня п'ю. але даруй, то не мая віна. Адзін у пакоях і болей нікога. Сядзеў сабе, піў. Ну, дык што ж тут такога? Зь бутэлькай у абдымкі ўвесь час сумаваў, раз-пораз на картку яе паглядаў. З ухмылкаю твар з фотакарткі дзівіўся. Знаёмы такі... Тут вось я памыліўся. Паблытаў чорт мяне, бо ўзяў, ды тою карткай плясь аб стол... Калі ж уранку паглядзеў: то быў арыгінал!.. ЛОША ПАД ПАГРОЗАЮ Пад вокнамі стаяць будаўнікі: гарэлку пьюць ды таннае віно. Даруй, мой пане, скончыўся твой час - як добра, што ня бачыш ты таго! У цішыні алеяў ды тэрас, дзе пан Прушынскі, мабыць, піў "Мадам Кліко", пануе сёньня будаўнічы "МАЗ", ды нейкі "пан" з рыдлёўкай ля яго. Муры, што Бахуса трымалі пад замком, глядзяць у сьвет праз выбітыя шыбы. І, гледзячы на гэты гвалт, крычу ўсім тым будаўнікам: "Дык тое жа ж, пашлі вы...!" ТАНЦЫ ПАД ДАЖДЖОМ (КАЛІ ГУЧЫЦЬ ROCK 'N' ROLL) Ад калюжы да калюжы таньчу, але ж мокры дзюжа. Дык жа ж што з таго, калі гучыць Rock 'n' Roll!.. Таньчыць можна знарок, нават і калі зусім змок! І што табе тыя дажджы, калі музыка гучыць у душы? Што табе тая самота, калі таньчыць ахвота? Дык жа ж усё - нішто, калі гучыць Rock 'n' Roll!.. Дык жа ж усё - нішто, калі побач таньчыць сяброўка. Што з таго што ўвесь змок, але ж, як лоўка! Сярод вуліцы, на мокрым асфальце, мы з сяброўкай удвох пад дажджом таньчым танцы. І усё - нішто, калі гучыць Rock 'n' Roll!.. А нехта паз шыбу глядзіць, ды й нават зусім ня рады, на тую вуліцу і той дождж, на тых змоклых вар'ятаў. Бо ўсё - нішто, калі не гучыць Rock 'n' Roll!.. ВЫПАДАК У КІНО І такое ж раз было, што пайшлі мы ў кіно: дзевак у прыцемках памацаць, ды яшчэ чаго "забацаць". Вечар рахманы, водар духмяны - цьвярозы ці пьяны - было ўсё адно. У прыцемках залі нешта ж казалі, людзі сядзелі глядзелі кіно. Вечар рахманы, водар духмяны - цьвярозы ці пьяны - яно ўсё адно. Побач ля сьценкі чыісьці каленкі… Ларыскі ці Ленкі? Ды, што з таго! Вечар рахманы, водар духмяны - цьвярозы ці пьяны - яно ж усё адно. Раптам у вуха ляціць аплявуха. Ды не знароку з іншага боку. Вечар рахманы, водар духмяны - цьвярозы ці пьяны - цяпер усё адно. Скончыўся вечар, згасьлі й сьвечы. А ўсё з-за каленкі, што побач са сьценкай. Вечар рахманы, водар духмяны - цьвярозы ці пьяны - цяпер усё адно. ДУРАНЬ, АСАДЗІ НАЗАД! (СПОВЕДЗЬ СТАРОГА КАНЯ) Вось стаяў ды хрумкаў траўку, сакавітую яшче. Што жа ж, што калёсы сзаду - ну стаяць, ды й хай сабе! Не, зьявіўся Гаспадар з хамутом ды пугай. "Годзе жэрці". - Кажа мне - "Лепш цягні, ня пукай!" Тут вось, браце, й пачаліся тыя "карагоды": то ў поле, то да хаты - дык, адна ж самота! Мне бы ў лузе жэрці траўку, а не з ім бадзяцца. Дык калёсы вечна ззаду, куды ж тут падацца?! Ледзь прыцягнешся да стайні - ушчэнт заездзіў гэты гад... Я яму аднойчы ўранку: "Дурань, асадзі назад!" ДЗІЎНАЯ КРАІНА Беларусь мая - дзіўныя прасторы. Ёсьць у маёй краіне і мора і горы. Ёсьць тут капітаны з люлькамі ў кішэнях, "зорныя" гатэлі - дык, замарачэньне! Така-така-така-така-така-та, така-така-така-така-така-та, така-така-така-така-така-та, ка-така-та. Беларусь мая - дзіўная краіна: вінаграда ніхт, ды ёсьць каньяк і віна! Нафту цягнем з глебы, ды яшчэ купляем - маскалям за тое грошы адлічаем. Така-така-така-така-така-та, така-така-така-така-така-та, така-така-така-така-така-та, ка-така-та. Шмат шпіёнаў ловім, ды сваіх сджаем, пра нязгодных з уладай байкі распускаем. Беларусь мая - дзіўная краіна: люді павыводзіліся, насельніцтва жа - жыва! Така-така-така-така-така-та, така-така-така-така-така-та, така-така-така-така-така-та, ка-така-та. АДЛЯТАЮЦЬ БУСЛЫ Адлятаюць буслы - надыходзіць зіма. Мне бы з імі ляцець, ды вось крылаў няма. Штосьці моцна трымае Матуля-Зямля. І навошта ж я ёй? То ня скажа й сама. Дык куды жа ж падзецца, шчыра дружа скажы, калі храм мой парушаны ў гэтай зямлі. Калі ж моцна ўраслі у яе карані... Калі, нават, ня ведаю іншай зямлі. Сьвет амаль што ня бачыў далей за мяжу. Як там людзі жывуць: ні спытаў - ні скажу. Вось хацеў жа бы зьехаць, ды што ні рабі - ад самога сябе нікуды не ўцячы. А буслы тыя машуць зь нябёсаў крылом. Адлятаюць, каб неяк вярнуцца ў дом. Так і людзі зьлятаюць зь маёй стараны, толькі вось не часова, толькі вось назаўжды. Кіну словы я тыя ўцекачам наўздагон, каб шчаслівым быў лёс, каб нязбыўся праклён. ЗЬМЕНЫ ПРАВАПІСУ Неяк улетку, калі сонейка ў нябёсах шчодра распальвала свой ліхтар, выклікаў наш Усенародны да сябе ў габінэт Галоўнага Рэдактара сваёй газэты. Той зьявіўся. Стаіць і чакае, калі ж то дапусьцяць. А каленкі ўжо дрыжаць - бо невядома ж пашто клікаў. Мо й нешто дрэннае. Расчыніліся высачэзныя дзьверы. - Ну дык, уваходзь! - пачулася з-за іх. Увайшоў, а каленкі ўсё дрыжаць. Убачыў тое Усенародны, ды й кажа: - Ды не дрыжы ты, пакуль што нічога дрэннага не адбылося. А выклікаў я тябе таму, што з сёньняшняга дня ўводжу новы правапіс. І ты, як мой Галоўны рэдактар найпершым пра тое павінен ведаць. Тут вось Галоўнамў адразу палягчэла. А Усенародны працягвавае: - Я табе тут казаў "пакуль што", але ж можа стацца, што і адбудзецца. Тутака Галоўнага ізноў у дрыготку кінула. А Усенародны працягвавае, ужо нават і ня гледзячы на таго: - Дык вось жа ж, слухай, ды выконвай: з сёньняшняга дня, калі хто-дзе-што пра мяне піша, павінен наперадзе заўсёды пісаць "Усенарода". Ну, як то: "Усенарода Абраны", "Усенарода паважаны", э-э-э... ну, і гэтак далей. Зразумеў, ці не? - Зразумеў, зразумеў - а то як жа ж! - Хуценька погадзіўся Галоўны Рэдактар. - Гэта каб не казалі там, што я нейкі ўзурпатар, ці-то дыктатар. Мяне ж народ сам абраў? Сам. Мяне ж народ уладу даў? Народ. Дык я яе і ўзяў. А калі ўзяў, дык навошта ж вяртаць? Ты б вярнуў, калі тябе штосьці ў рукі патрапіла? - Не. - Шчыра адказаў Галоўны Рэдактар. - Ніколі б. - Вось! Дык жа ж і я пра тое! - Але гэта яшчэ ня ўсё. - Гаворыць між іншым Усенародны. - А калі хто не так напіша, дык адразу за краты, як парушальніка закону. Дык і тое зразумеў? - Зразумеў, зразумеў - хуценька заківаў Галоўны. - Ну калі так, дык ідзі сабе. - кінуў праз плячо Усенародны. - Не марнуй мне тут болей часу. Дык то ж Галоўны і пайшоў. І чым далей адыходзіў ад Бацькавай Хаты, тым больш суціхалі дрыжыкі ў каленках, тым мацней адчувалася тая зьнявага, з якой ставіўся да яго Усенародны, тым больш пачынаў адчуваць ён уласны гонар... Зранку, як заўжды, "Бацькава Газэта" была ва ўсіх шапіках ды паштовых скрынях маіх суграмадзян. А там на першай старонцы ў "Слупочку рэдактара" наступнае: "Учора наш Усенародна Паважаны Усенародна Абраны быў усенародна прызнаны Усенародна Павінным у шматлікіх палітычных, эканамічных ды крымінальных злачынствах, што вытвараў сам, ці-то рабілі ягоныя паплечнікі па ягоных загадах ці зь ягонай маўклівай згоды. Усенародна Павінным у парушэньнях Канстытуцыі краіны, яе законаў і правоў грамадзянаў. За тое Усенародна Павінны быў усенародна прысуджаны да пакараньня, за свае грахі перад Народам. Яго ўсенародна павінны кінуць у вязьніцу, каб з-за кратаў Усенародна Павінны штодня да сконцу веку ўсенародна прасіў у Народа прабачэньня... Галоўны Рэдактар" У сваім вялікім габінэце сядзеў за сваім вялікім пісьмовам сталом Галоўны Рэдактар і трымаў у руках апошні нумар сваёй газэты, што яшчэ не пасьпеў згубіць водар друкарскай фарбы. - Здэцца ж, усё згодна з новым правапісам. - з ухмылкаю сказаў ён, і паціснуў плячыма... ...Прачнуўся я ў той дзень дзесьці бліжэй да апоўдні. Балела галава - яна часьцяком гэтак на другі дзень баліць - нават ўжо і прызвычаўся. Ціхутка ўзьняўся з ложку і павольна пацягнуўся да кухні, каб сербануць расолу з салёных гуркоў, ды й раптам усё тое, пра што ішла вышэй гаворка й прыгадаў. "Гэ! Дык жа ж я тое прысьніў. - здагадаўся я. - Дык то ж з бадуна яшчэ й ні такое прысьніцца. Дзякуй Богу, што неўзапраўду. О-то было бы..." ...і мімаходзь укінуў у сьметніцу сьвежы нумар "Бацькавай Газэты", што паслужліва штодня праціскае мне пад дзьверы паштарка... НІТКА АРЫЯДНЫ Сярод дарогі бруднай, гадкай згубіў я нітку Арыядны, ды заблукаў. З тае нагоды шлях не знайсьці ўжо, верагодна. Сярод бязмоўных ды глухіх, нялёгка пэўны шлях знайсьці. *** У гісторыі нашае пляма, як жылі за савецкаю брамай. Дык вось табе зноўку яно - аднавілі што раней было. І толькі цвік іржавы ад Савецкай дзяржавы толькі паўсюль [гаў]но, а болей - нішто. І зноў "квітнее" дзяржава, і зноў "дасягненьняў" тых мала. І ўсім прэзідэнт "хороший" за расейскія грошы. А як перакыюць трубу маскалі, дык тое: крычы ты тады, не крычы, а скончаца разам усялякія цуды... І дзе жа ж тады разам з вамі я буду? Дык то ж уяўляю адразу, як стаяць без святла ды газу "Эўропа" ды "Crowne Plaza"... Якая абраза!.. ЧАМУ НА БЕЛАРУСІ ЛЮБЯЦЬ МАСКАЛЁЎ Яны зьгубілі нашую краіну: пабілі шмат каго, ўзялі ў палон. Зьнішчалі храмы, зьнішчылі б і мову дык то абараніў, як кажуць, Бог. І з тых часоў няшчадна рабавалі стагоддзяў колькі ды гадоў... Не зразумець, як бачу, мне ніколі: Чаму на Беларусі любяць маскалёў?! НЕЗРИМЫЙ МИР Вне дорог, вне всякой схемы, вне Декартовой системы, непреступной стеной окольцованный, мир в два цвета разрисованный с населением дерзким и смелым живёт под флагом бел-чырвона-белым. Тут вольных мыслей легионы бурлят в водовороте слов, презрев постыдную цензуру и ложь системных холуёв. На слова и на мысли смелый живёт мой мир под флагом бел-чырвона-белым. За границей дозволенной темы, вдалеке от газетных столбцов - мир, овеянный духом свободы и отмеченный сенью крестов. С населением дерзким и смелым живёт под флагом бел-чырвона-белым. Мир незримый, доселе немеренный на скрещеньи дорог и судьбы, романтизмом извечным овеянный и оплаченный с личной казны. Беззащитный, трепетный, несмелый живёт мой мир под флагом бел-чырвона-белым. КРАІНА-ПРЫВІД Тут усё ў парадку, усё прыстойна дык то ж - няма пра што й казаць. Ды шпацэруйце з асьцярогай, бо могуць рукі заламаць. Тут б'юць, а часам - забіваюць, найпрост на вуліцах хапаюць, а потым судзяць, што злачынцаў, ці, нават, - ворагаў-чужынцаў. Людзей пагубілі - душа не баліць. І дыхае роўна краіна-прывід. ПРОГУЛКА С ТЕНЬЮ Мы с ней гуляли тёплым днём, светило солнце нам. И было хорошо вдвоём там, там, там!.. Она резвилась, как дитя, манила за собой. Не поспевая вслед за ней, кричал: "Постой! Постой! Постой!" И словно верный пёс, повсюду шла за мной. Но лишь коснуться захочу, она в ответ: "Постой! Постой! Постой! Ещё не вечер, дорогой...", - вот был её ответ. - И не шали, пока вокруг сияет свет, свет, свет!.." Счастливый день угас, и мрак спустился злой. И тень исчезла вдруг... "Постой! Постой! Постой! НАС ДОЎГА ТРЫМАЛІ Ў САВЕЦКАЙ ДЗЯРЖАВЕ Нас доўга трымалі ў Савецкай дзяржаве. Мы здолелі ўрэшце адтуль уцяшы. Зрабіўшы два крокі - нядоўгія ўцёкі - ізноў, як раней, той палон набылі. Мы крочым ізноў да "сьвятла камунізму" тым шляхам, якім ужо аднойчы ішлі. І фарбай запэцканы плямы савецкія, каты нямецкія тут ў чэсці. За тыя жа краты ўціснулі гады - ды жа ж надакучыла тое даўно. Ня трэба нам болей савецкай нядолі, бо сёрбалі досыць яе мы ўжо. Уздымаюцца сьцягі сумленьня, адвагі, і нашыя грудзі ад гневу дрыжаць. Сваёю крывёю напішам мы тое, што будуць калісьці нашчадкі чытаць. НЕВЯДОМЫМ ЗМАГАРАМ Невядомыя, неназваныя ў зямлі сырой закапаныя - пахаваныя ды забытыя ваяры твае пазабітыя-я-я!.. Па лясах, па далах раскіданыя змагары твае занядбаныя. Ваяры твае шэраговыя пазабытыя - невядомыя-я-я!.. Ні магілкі той, ні пагорачка: на чатыры бакі - гора-горачка. На чатыры бакі зямля роўная. Толькі песьні гучаць журбы поўныя-я-я!.. Занядбаныя ды забытыя - а ні камня, ні крыжа ўбітага. У зямлі чужой пахаваныя невядомыя, занядбаныя-я-я!.. З маскалямі паганымі біліся, ад навалы злой бараніліся. Бараніліся, ды ня здолелі і ляжаць цяпер дзесьці ў полі яны-ы-ы!.. За Айчыну сваю кроў праліўшыя - у тых бітвах жыцьцё загубіўшыя. Невядома дзе пахаваныя - ад вачэй людзкіх прыхаваныя-я-я!.. А зямлёю сырой закіданыя, па вясельлях ды сьвятах нязваныя, абаронцы зямлі маёй роднае паляглі за яе - а ні воднага-а-а!.. ЯК ЦЫГАН УЛАДУ СКРАЎ (Байка для малых дзетак, каб тыя хуччэй клаліся ў ложак) Скраў неяк Цыган Уладу ў адной невялічкай краіне. Надта ж дрэнна за ёю там сачылі, вось ён яе й скраў. Ухапіць то ўхапіў, а што рабіць з тою Ўладаю ня ведае. Пагуляўся зь ёю так ды гэтак, і прыйшлася яму тая Ўлада да спадобы, нават прадаваць нікому не схацеў, ня тое каб задарма аддаць. Дык што жа ж з таго, што Цыган дурны, неадукаваны, што краіна тая яму зусім чужая? Галоўнае, што яму жыць добра стала. І вырашыў тады Цыган пакінуць сябе тую Ўладу назаўжды. Вось жые ён зь ёю год, а за ім - другі й трэцці... І жыцьцё яго ўсё лепш ды лепш становіцца. Ўлада грошы па ўсёй краіне зьбірае, ды ў ягоныя бяздонныя кішэні хавае. Палагоднеў Цыган, нават апранацца стаў па-іншаму: ўсё ў дарагую іншаземную вопратку, і не інакш. Дык то жа ж яму і добра было бы, але краіна тая была невялікая небагатая, таму й грошай у ёй было няшмат. І як Улада ні імкнулася, але зьбіраць іх было ўсё цяжэй ды цяжэй. А Цыган усё больш ды больш патрабуе. А дзе ж то іх узяць? Вядома жа ж, з Цыгана гаспадар - ніякі. Кідаў тыя грошы й туды й сюды, каб усе наўкол яго скакалі ды ўхвалялі, які той Цыган добры. Між тым, краіна тая прыйшла ў заняпад, і грошай зусім не засталося. Тады загадаў Цыган іх друкаваць. І пачалі ўсе друкарні замест кніг ды газэт грошы вырабляць, ды да Цыгана ў панадворак іх звозіць. Зноў адчуў сябе Цыган поўнаўладным гаспадаром. А людзям з таго ўсё горш ды горш ставала жыць, бо тыя цыганавы грошы ня мелі ніякага кошту. І хоць было іх шмат, ды набыць за іх нельга было нічога. Стагналі людзі, стагналі, адзін аднаму скардзіліся на дрэннае жыцьцё, ды ісьці супраць Цыгана баяліся: а што, калі яшчэ горш стане. А што, калі з таго й апошняе згубяць? А вось дружыне цыганавай ды дараднікам бліжэйшым тое зусім не да спадобы было. Каму жа ж, кажы ты мне, няшчэмныя грошы патрэбныя? Зь імі нават а ў ніякую іншую краіну пушчаць ня хочуць. Дык то жа ж, тут увесь час сядзець ды ўхваляць таго дурнога Цыгана, каб ён на цябе не злаваўся? Такое жыцьцё ім было не да спадобы. І вырашылі яны тады Ўладу ў Цыгана паціху адабраць, ды без яго ёю карыстацца. А калі вырашылі, дык так і зрабілі, а самога Цыгана прэч пагналі, каб у таго больш не было спакусу неяк зноў Уладу скрасьці. Дык тое, здаецца, і няблага было, толькі вось астатнія людзі, што моўчкі сядзел па сваіх хатахі, нічога з гэтага незаймелі. Ды зноўку пачалі адзін аднаму скардзіўся на свой благі лёс. АДНО Калі адказы зведаныя ўсе, і кожны новы дзень адно - усё ў тым жа ланцугу звяно, нявызначаным застаецца толькі вось калі й дзе. ДАЖЫНКІ У тэлевізары "Дажынкі": грошы, тэлекі, машынкі... Нам бы гэтага спажыву. Не да сьвятаў - быць бы жыву! Крый нас Божа! Крый нас Божа! Тут "Дажынкі" - у полі збожжа. Не падняць угару вачэй... А жыцьцё ўсё даражэй! Але ж скоча "Бацька" упарта - лепш бы, дурань, сеў за парту, Ды як сьлед вучыў урок. Можа быў бы з таго бы толк! У тэлевізары "Дажынкі": грошы, тэлекі, машынкі... ОХОТА НА ЛЮДЕЙ Горят огни, свистят менты - к закату клоницца день. Кто станет жертвой, в этот раз? Идёт охота на людей. Идёт охота на людей на улицах и площадях, и в чёрных робах в темноте охотники, словно убийцы в чёрных плащах. И ночь покрывает злодеев, верных указке проводыря. И тени шарахаются по стенам домов, что вокруг меня. ВЫБОРЫ Мы выбираем - их выбирают. Как это часто не совпадает! И безразличие следует тенью: мы привыкаем к несовпаденью. Выборы есть, да вот выбора нету. Только об этом молчат все газеты радио и телевиденье тоже... Ты помолчи, сразу станешь "хорошим". Будет опять всё, как было и прежде: кончаться "выборы" - сгинут надежды. Вновь водрузятся их задницы в кресла, и никакого не будет прогресса! Мы голосуем - их выбирают. Как это часто у нас и бывает... ЧАМАДАН-МАСКВА-РАСЕЯ! Неяк у Менск з раёну к ночы я вяртаўся вельмі змрочны. Сеў у трамвай каля вакзалу, ды ўсхрапнуць хацеў памалу. Звонку моладзь вар'яцее: "Чамадан-Масква-Расея!" Чамадан-Масква-Расея? Нічога не разумею... Паглядзеў - сьцягі чужыя ды мянтоў ня бачна зь імі. Што за дзень, што за падзея? Нічога не разумею... "Дзінь-дзілінь" - прапеў трамвай, на рагу зьвярнуў - бывай: зьнікі людзі і сьцягі, разам змоўклі й галасы. Урэшце рэшт у хату ўлез трохі здзіўлены хлапец. У Інтэрнэт зірнуў, зараза, ды й даведаўся адразу, што з далёкае Масквы "ашчасціць" беларусаў наляцелі маскалі: паганяць мяча, ня болей, на алімпійскім стадыёне. А пасьля гульнёвых рамак, ім азначылі напрамак: "Чамадан-Масква-Расея!" Эх, як хлопцы вар'яцеюць!.. СЛОВА ЦІ СПРАВА Ужо колькі год мы чуем балбатню наконт таго, перад усім было што. Ды толькі вось ніяк у розум не вазьму, дарэмна час марнуецца навошта. Мне кажуць: Справа тут перад усім, а нехта ж кажа - Слова. Але нязгодны я ні з гэтым і ні з тым, бо памыляюцца яны невыпадкова. Бо перш за тое Думка тут была, а потым ўсё астатняе зьявілася. І, можа, у тым, што некалі была, яна, таксама, урэшце памылілася. Мяркую так, што Думка нарадзілася, а потым Справа здейсьнена была. Калі ж убачыў Бог што атрымалася, дык то чарга і Слова надыйшла... ХТО ВАДУ ВЫПІЎ Калі ў вас няма вады, дык то ж выпілі жыды. Габрэі, габрэі - наўкол адны габрэі... Мо, калісьці й так бывала, але зараз у іншым справа: тут габрэі ні пры чым - сёньня ЖЭС павінны ў тым. ... Зранку зноў ні кроплі з крана, хоць і ўстаў даволі рана. Паліто надзеў, шкарпэткі, ды ў ЖЭС пачапаў гэтка. Захаджу да дзядзькі Колі, кажа: "Справа на кантролі..." Толькі ж ён свой келіх зночы кантралюе, відавочна. Ды й што кантраляваць, калі трэба выпраўляць: абцугі, клявец магутны - ды да помпы б рушыў хутка. "Ці ад нас ухапіў ты мала?" "Грошы плаціць мне дзяржава." То малое суцішэньне, грошы ж з нашае кішэні. Не задалася размова, ды й то невыпадкова: як казаў ужо, у Колі зночы, цісьне галаву, ды плюшчыць вочы. Вось і кажа ён тады: "...усё выпілі жыды!" Габрэі, габрэі - наўкол адны габрэі... ГАЛАСУЙ, АЛЬБО ГАМОН Абіраць не выбірая прызвычаліся даўно. І каму якая справа, галасуем за каго. "Падлічылі?" "А навошта? Пратакол гатоў ужо." Для шыкоўнага банкету то ж накрыты стол даўно. Стыне бульба з селядцамі ды марнуецца віно... Ужо даўно было вядома пераможа хто каго. Загадалі, дык абралі ды й забыліся на то. Колькі трэба накідалі, каб прасьцей лічыць было. Што казаць, мае паночкі, калі ў нас такі закон: кожны ведае ў краіне - галасуй, альбо гамон! *** Ізноў Эўропа цісьне нам руку, што ад сякеры ў мазалях ды пугі. Маўляў, ня трэба сумаваць, сябры, то мэтазгодна з пункту гледжаньня навукі. Дык што з таго, што затыкаюць рот, і ўсім наўкол валодае чужынец - прыплюснуў вочы, і няма клапот. І вось з Эўропы ўжо да вас ляціць гасьцінец. Калі што ёсьць магчымасьць ухапіць, дык нават з д'яблам у хаўрусе стануць. А мой зьняволены, дурны народ каторы раз ўзапар, як-то заўжды, падмануць. *** Цок, цок... па прыступках абцасы - ліфт не працуе зноў зранку, зараза. Дзень пачынаецца шэры сувора - скончыцца ж некалі, безвынікова. Лісьце віруе над галавою - мокрай алеяй мы крочым з табою. Ды ў асяродку тым мы толькі госьці. Эх, як даўно, як нядаўна было ўсё! Лісьце віруе, дзьме вецер у бокі - зацярушвае памалу жыцьцёвыя крокі. Смутак пануе той з гэтай нагоды, дык скінуў з балкона падраныя боты. Сціх рухавік, бо ня стала бэнзіну. І ўжо не згадаць што было, што ня была. Коўдра абдыме ды дапаможа - сон паступова жыцьцё пераможа. Сцягі, пагоны, крыжы, медалі Вы не чакалі? А вось жа ж - прыйшлі. Нешта ў начы варухнецца сувора, выбухне раптам ад мора да мора. Скончыцца сьвет у панядзелак чарговы, потым пачнецца які-небудзь новы... *** Гудуць ды едуць паравозы, а ў полі трактары равуць. Вусаты зноўку баламуціць, усіх жадая падмануць. А дурні плёскаюць у далоні, ў замілаванні сьлёзы льюць. І вялізарны пернік разам хутчэй зь кішэні дастаюць. Калі ўсё пад забаронай, і долу хіляцца сьцягі, дык неяк жа само-сабою такія склаліся радкі. Старонку гэтую нам варта мага хутчэй перагарнуць - чакае недзе там упарта нас "новы шлях". Ці "новый путь"? КУРАПАТЫ Наўкол драўляныя крыжы, а побач рвуць асфальт машыны. Прыйшлі чарговыя "Дзяды", а разам, што стралялі ў спіны. І зімны вецер варушыць паападалую лістоту, і Лава Клінтана ляжыць, зноў разламаная басотай. Запалім зьнічкі ля крыжоў, але ж, ня вернеш тым нікога. Яднаюць у гурт людзей "Дзяды", каб болей не было такога. Дык жа чакісты зноў ня сьпяць, ім зноў патрэбныя ахвяры. А ад крыжоў на нас глядзяць, каго жыцьцё не ўратавала. Ляжаць пад соснамі ў зямлі тут і старыя, і малойцы. Так павялося з даўніны, што ўсім патрэбныя забойцы. Яны шыхтуюцца ў рады, яны заўсёды ў фаворы. Пакуль ва ўладзе байструкі, усім астатнім толькі гора. НЕ ГРУСТИ, НАЧАЛЬНИК! В холодной заснеженной дали, вы крепкое пьёте вино. Да ну, не грустите, товарищ начальник - представьте, что вам повезло. Представьте звезду на погонах, что ранее не было там. Представьте девчонок смешливых и юных, что так и бегут по пятам. Представьте лазурное море и солнцем согретый песок, и брызги шампанского, бьющие в голову - сделайте этот глоток! Забудьте суровые зимы, забудьте, что сцали в сугроб. поближе к печурке, тут греет как летом, да сделайте счастья глоток. В холодной заснеженной дали, вы крепкое пьёте вино. Да ну, не грустите, товарищ начальник - представьте, что вам повезло! ПЕСЕНКА ДЭПУТАТАЎ Мы паслухмяныя рэжым-му без пануканьняў і нажым-му. Мы заўсягдатыя Палат-ты - краіны вашай дэпутат-ты. Мы незнаёмы нават з вам-мі, але навошта тое знаньн-не? Мы бордза рукі ўздыммае-ем - усе прапановы зацьвярджае-ем. Нам разважаць не загадал-лі, то ж вы нас самі абірал-лі. Вы не гулялі ў гульні тыя-я? Дык, нават, выбралі другі-ія. Ня трэба зараз удакладняц-ць, Ці абіраць, ці - прызначац-ць! Каб усё як трэба зразумец-ць, вам трэба ўсім паразумнец-ць! Так вы ідзіце працавац-ць - ўжо трэба нам галасавац-ць, каб вас пазбавіць пэўных льгот-таў, кашуляў, капялюшаў, бот-таў!.. Мы паслухмяныя рэжым-му без пануканьняў і нажым-му. Мы заўсягдатыя Палат-ты - краіны вашай дэпутат-ты. *** Ксендзы волнуются, как видно, неспроста: возможно, всё же где-то есть у нас душа. А, если нету нишыша, и всё пустые лишь слова? Так что же так болит тогда? Ксендзы, возможно, правду говорят про то, что где-то рай есть, где-то - ад. Ведь согласись, что неспроста тебе и жизнь нехороша, когда в потёмках где-то мечется душа. Ксендзы, быть может, всё-таки правы, и о душе своей должны подумать мы. Ведь жизнь и вправду коротка, и если есть у нас душа, что будет с ней потом, когда... *** Пад зоркаю чырвонаю, ўся ў каласах, раскінулась краіна ў гарачых прамянях. Прамеьчыкі-то ззяюць, а зорка зіхаціць - у краіне Лукашэнакў прывольна людзям жыць. Заўсёды цёпла ў хаце, заўсёды танны газ, заўжды вада ў кране... Як "Бацька" любіць нас! Расьце ў полі бульба, працуе камбінат, памежжа кантралюе ўпэўнена салдат. У эўрапейскім цэнтры ляжыць сярод балот краіна Лукашэнакў, а наўкол калючы дрот. Цячэ жыцьцё за дротам, а тут нібы ў віры і цёмна, і няўтульна, і волі - а ні-ні. ПАСАТ-УНИВЕРСАЛ 2 Пародыя, гэта ўсяго толькі цень арыгінала. Таму і ставіцца да яе трэба менавіта так. Як, прыкладна, і да гэтай на тэму песьні Лявона Вольскага "Пасат-універсал". Не тое каб мне арыгінал не спадабаўся, папросту зманліва было зьмяніць слова "Пасат" на іншае :) Некалькі зьмяніўся акцэнт, але сутнасьць ўсё тая ж. Гружу багажник, словно кузов МАЗа: кладу гарэлку рядом с кирпичом. А сало вот куда впихнуть, зараза? Ну да, в салон - ему ведь нипочём. Всё разложил, всё распихал как надо, пришлось нажать, чтобы закрылась дверь. Готов к пробегу, хоть и тесновато. Сцепленье, газ... поехали теперь. Я, как Шумахер, тоже грею шины, для "разогрева" принимаю внутрь. И что мне те поганые машины: кабриолеты, джипы, что навстречу прут. Так я ж - мужик, от плуга адарваны - в гробу, как говорится, их видал. Ведь у меня отличная машина: Фольксваген - насцать - универсал! ДАБРО НА ГАЎНО То ж, без усялякага Якава пайшла, ды й пакакала. А калі ж паглядзела, то й заплакала. Ды й як ня плакаць, калі разам зьеўшы ўсё, мы тое толькі пераводзім на гаўно?! СПРЭЧКІ Ў ШПАКОЎНІ Стаяла ля хаты высокае дрэва. На дрэве шпакоўня, як трэба, вісела. Было тое дрэва старое, сухое - прыехалі неяк пад дрэва з пілою. Пра ліха ня ведая тое ў шпакоўні вышэй за страху на вышэйшым узроўні з пенаю ў рота дзве сарокі-вароўкі спачалісь пра колер яе афарбоўкі... НЕ ХЛЕБАМ АДЗІНЫМ "Не хлебам адзіным жывы чалавек", - мне сумна паведаў Панас. І поўненькі келіх гарэлкі наліў, ды й выпіў той келіх ураз. КУРАПАТЫ, КУРАПАТЫ... Самотны шлях уздымаецца ўгару, паабапал крыжы стаяць маўкліва. І сонечны слабы прамень зьнікае, ледзь з'явіўшыся, рупліва. І мімаволі прыпыняючы хаду, бо на душы маёй няма спакою, да валуна, што лёг калісьці на гары, іду, і шлях той скарачаецца паволі. Ляжыць і мой тут растраляны лёс у шатах хвой, што тут раслі спрадвеку, у патыліцу з "нагану" НКУС, заціснутага ў руцэ такога ж чалавека. А хвоі цягнуць лапы да мяне, нібыта продкі патрабуюць помсты кату. І недзе там, між небам і зямлю, ледзь чутныя ўздыхі: "Курапаты..." АПОШНІ ШЛЯХ Скляпеньне сьлізкае, халоднае, нізкае. Струменіць вада па мурах. Ногі ў нейкай там жыжцы блукаюць - гэта апошні твой шлях. Шлях у невядомым кірунку. Шлях, зь якога а ў ніякі бок. Шлях адзіны, бясконцы, няўмольны,.. калі ты ўрэшце іздох. Аніякіх табе тут анёлаў, рэк блакітных, зялёных лугоў... Не відаць а ні д'ябла, ні Бога. Толькі холад пранізлівы, сьлізкі... і ўсё. УСПАМІН АБ МІНУЛЫМ Так, сёньня - гэта ж не тады, калі на кружэлкі казалі "пласты", ці-то па-простаму "LP-шкі", ды ў торбах іх таскалі, нібы кніжкі. Жыцьцё было, што тыя сьвяты: гарэлка, танцы ды дзяўчаты. Бутэлек некалькі запар - мы папівалі "Сонцадар". Штаны ў клёш, кашуля ў клетку - былі ўсе мы "кветак дзеткі" - любілі Beatles, Rolling Stones,.. ды часамі "спалі пад сталом". Зьмяніўся сьвет, і мы зьмянілісь. Мы пасталелі, ажанілісь, ідэі іншыя знайшлі... Ды й разыйшліся - хто куды... ДОЎГІ ШЛЯХ ДАДОМУ Самы доўгі шлях - гэта шлях да самога сябе. Ня кожны здолее прайсці яго да канца. Доўгі, доўгі шлях дадому сярод смраду жыцьцёвага, сьмецця й стогну. Праз фашызм Лукашэнкі, праз ГУЛаг, праз Катынь, праз чарнобыльскі бруд і малую Хатынь... Крок за крококм - усё бліжэй: толькі не заплюшчывай вачэй, толькі не затыквай вушэй... Як вые сьвет наўкол - слухай, слухай, слухай! Жыцьцё не пражывеш заўжды "пад мухай". Доўгі, доўгі шлях дадому: да зьнямогі, да злому... І калі ўжо зусім зьнямог, урэшце, можа, й ўбачыш родны парог. Доўгі, доўгі шлях дадому: шлях цяжкі, ахвярны і заўжды незнаёмы. Шлях адзіны, што толькі цябе належыць у жыцьці бязьмежным... Доўгі, доўгі шлях дадому, да матчынага сьвятла, да сябе самога... АЎТОАДКАЗНІК То ж Вы дазванілісь - мяне няма ў хаце. А так, усё добра: ад'ехаў да маці. Званілі бы потым, усё ў вашай волі, мо сёньня, мо заўтра... А лепей - ніколі... КАЛІ ТЫ Ў КРАІНЕ "ГЛАЎНЫ" Зьесьці кавалачак філе, паглядзець на дэфіле ці на іншую забаўку - эх, як добра, эх, як слаўна! Ні те Клінтанаўскай лавы, ні табе бамжоў кульгавых. Усё ладна, усё прыстойна - нават, дыхаецца вольна! А ні розных адмарозкаў, ды старых бабуль па вёсках. Ні самоты, ні тугі - толькі аграгарадкі. Па сценах вісяць карціны, у гаражы стаяць машыны, грошыкі ляжаць у банку ды ліхтар гарыць на ганку. Усё спраўна, усё слаўна, калі ты ў краіне "глаўны"... ВЫПРАВА ЦЯГНІКА Цягнік загрукуў коламі, і, нібыта той Волат, цяжка ўздыхнуў, зварухнуўся - ды на Ўсход пацягнуўся. А ўздоўж рэяк тых дубы стаялі - ды то, як адзін маўчалі, бо не было ветру, каб разварушыць тую хэўру. Пад дубамі ж тымі парсюкі пысамі зямлю дзерлі ды жалуды жэрлі. І як тых жалудоў шукалі, дык карэньня ўсе падралі. А як пайшоў наступны цягнік, дык ні дубоў, ні парсюкоў не было ўжо тых. І толькі з трубы пара, ды над рэйкамі хмара - шэрая, доўгая з Усходу напоўзлая... КОЛАЗВАРОТ Дзіцячыя кніжкі ды плюшавы мішка - было то калісьці, было то даўно. Маленькія жахі, гульня з чарапахай... Як тое далёка... Было, ды сплыло... Ляцелі гады, віравалі завеі - мяняўся сусьвет... Вось і мы пасталелі. І зноў на палічках дзіцячыя кніжкі, а там на канапе і плюшавы мішка... ДУРАНЬ У АБЛОКАХ Хтосьці ўгару ўпершыню ўзьняўшы твар, разам убачыў блакітны абшар. Потым з таго ён ня піў і ня еў - рукі ўзьняў, ды й ўгару паляцеў. Не турбуюць вар'ята зямныя няўзгоды - і лунае ў аблоках ён з гэтай нагоды. Абарвалася дзесьці там нейкая стужка - і з таго ён лятае сабе, нібы птушка. Ды й, не прыстаўшы да выраю-зграі, дзесьці ў нябёсах папросту лятае… А па зямлі ходзяць чуткі ды спрэчкі: варты ці не таго лёс чалавечы; што то за справы, ды дзе ж яго розум - ці можа ж папросту так лётаць дарослы? Так доўжацца спрэчкі ня дзень ды ня год - вось бы, рукі ўзьняць, ды й зьведаць палёт! Ды, толькі ж папросту таго не бывае - а спэчкі ня сьціхнуць, пакуль ён лятае… Адзіны зь людзей можа ён мае крылы - ні водна вужака такое й ня сьніла. А дурань, што рукі ўзьняў незнарок, згубіўся ўжо недзе між хмар ды аблокаў. А нешта бляшчыць і грукоча ўдалечы. Мо, гэта будуецца лёс чалавечы?.. ДЗЬМЕ Ў ПОЛІ ВЕТРЫК Дзесьці дзьме ў полі ветрык, дзесьці людзі гамоняць. А бязьвесныя героі па лясох у глебе сьпяць. Думкі сумныя як ночка, што пануе ў двары - не чакаюць дзеўкі хлопцаў тых, што зь лесу не прыйшлі. Жрэ іржа былую зброю, вораг ходзіць па зямлі - сьпяць у глебе беларусы, што за волю паляглі. І хвалюе "грамадзянаў" водка, бабы ды кіно... На сваіх герояў нешта ж пазабыліся даўно!.. ЗАСЬНЯ Вісіць пад стольлю абажур: які вычварны ў ім ажур! У пятлю чапляецца пятля, што сьцежкі нейкага жыцьця. Нажаль вось толькі зіхаціць, пакуль унутры сьвятло гарыць. ПЫТАНЬНЕ Пытаньне аб мове - граматычнае, лексічнае альбо палітычнае?.. То можа ж мне распавядзе спадарства, бо сам ніяк у розум не вазьму, з чаго чужынцаў мову так тут паважаюць, што нават ганьбяць родную сваю?.. "ХРОСНЫЯ БАЦЬКІ" - РОЗДУМ ЗНАГОДЫ ПРАГЛЯДУ Ну, вось мы й паглядзелі (тыя хто схацеў, ці змог) абедзьве часткі "Хроснага Бацькі", што нам "ласкава" прадставіла НТВ, але ж забараніў Лукашэнка. Шчыра кажучы, лепш было б назваць іх "Хросныя Бацькі" (з націскам на "і"). Чаму? Тое стане зразумелым, калі чытаць далей. Першыя ўражаньні: другую частку можна было й не рабіць. Нічога новага ў параўнаньні зь першай - адны "соплі". Сапраўды, пра "Бацьку" там усё тое, што было ў першай частцы, нават тыя ж самыя кадры. Ну, хіба што справу Зэльцэра дадалі, а так пра Бакіева ды Саакашвілі - але ж гэта ўжо "другое кіно"! Адзінае, што цікава ў другім фільме, дык гэта кадры аператыўнай (?) здымкі захопу групы НТВ. Калі гэта сапраўднае відэа, дык беларускае КДБ працуе на маскалёў, а калі - не, дык гэта падман НТВшнікаў. Каму што даспадобы... Вельмі падазрона выглядае й патыліца беларускага (?) КДБіста, які кажа з маскоўскім пранансам "Белоруссия" замест "Беларусь", альбо "Рэспубіка Беларусь" (як і самі аўтары стужак), але ж хай тое застанецца на ягоным сумленні... Калі казаць пра абодва фільма агулам, дык зробленыя яны па-мастацку няздарна, зь разьлікам на расейскага глядача: Расея - добра, Лукашэнка (лічы Беларусь), Саакашвілі і іншыя "ворагі Расеі" - дрэнна. Але ж трэба пагадзіцца з тым, што тыя фільмы будуць цікавымі і для беларускага глядача, які хоць трошкі аналізуе ўбачанае. Што жа ж можна пабачыць у фільме (глыбока не "капаючы"), аб чым там гаворка нібыта й не ідзе? Па-першае, што беларускае КДБ гэта, верагодна, "пятая калёна" маскалёў (пра тое ўжо было вышэй). Па-другое, у фільме няблага бачна, хто ўзгадаваў і ўвесь час падтрымліваў беларускі рэжым у асобе Лукашэнкі, які зараз стаў так непажаданы кіруючай расейскай эліце, і таму так вінаваціца аўтарамі стужак. Адказ адзіны - МАСКАЛІ! Больш за 50 мільярдаў патрацілі!.. І думалі гэтага хопіць каб набыць Беларусь?! Аблічыліся. Ім бы ўсё танна, а лепш - увогуле задарма... У фільме кажуць, што здымачная група брала інтэрв'ю ў апазіцыйных палітыкаў, але дзе ж яны ў фільме? Няма. Гэта што, Калулін - апазіцыянэр?! Дзякуй богу, што ён ня стаў прэзідэнтам у 2006 годзе, бо мы б мелі "Януковіча" раней за ўкраінцаў! Альбо другога "Лукашэнку" у аддаленай перспектыве. Каб у тым пераканацца, дастаткова яго крыху паслухаць (доўга не вытрымліваю), а яшчэ лепей было б паглядзець на ягоны кабінэт у той час, як ён хадзіў ва ўлюбёнцах Лукашэнкі ды быў рэктарам БДУ. А сапраўднай апазіцыі ў фільме няма таму, што Маскве яна папросту непатрэбная, рабіць стаўку на яе маскалі не зьбіраюцца, бо вольная і дэмакратычная Беларусь ім увогуле непатрэбная. А ні чога ў фільме няма пра стагнацыю беларускай эканомікі, што адбываецца дзякуючы штодзённым намаганьням Лукашэнкі. Чаму? Таму што маскалям не патрэбная магутная, канкурэнтназдольная эканоміка Беларусі, якая ім пакуль што яшчэ цалкам не належыць. Нічога у фільме ня кажуць і пра разгоны й забарону няўгодных Лукашэнку мітынгаў і маніфестацый, пра забарону палітчных партыяў, грамадзкіж рухаў і арганізацыяў, пра тое, як па ягоным загадзе выкрадаюць, зьбівыюць, запахохваюць беларусаў прагнушчых волі і людскага жыцьця. Пра татальную цэнзуру, пра забарону незалежных выданьняў, пра захады па абіежаваньню Інтэрнэну і іншыя шматлікія парушэньні правоў грамадзянаў Беларусі Лукашэнкаўскім рэжымам. А ні слова... Чаму? Дык жа ж папосту ў самой Расее адбываецца тое ж самае. Вось і яшчэ адна нябачная выснова з гэтых "фільмаў" - маскалі не клапоцяца пра Беларусь, яны толькі ганьбяць Лукашэнку, бо ён паставіў свае ўласныя інтарэсы вышэй за іхнія. Вось такія яны нашыя "сябры", "браты" (прабачце, - старэйшыя!), "дабрадзеі".. Вось караценька пра тое, што можна пабачыць нібыта ў "25-м кадры" гэтых маскоўскіх прапагандыстскіх стужак. А зараз адзнакі: Містацкія якасьці - 0, гістарычная дакладнасць - 1. Гэта я па 10-ці бальнай шкале, але ж кожны можа вызначыцаа са шкалою самастойна :). А зараз невялічкая парада: здэцца ж, глядзець тыя фільмы лепш "па-за кадрамі" - так больш дакладна атрымоўваецца... P.S. Ну, цяпер зразумела чаму "Хросныя Бацькі" лепей? *** Старыя надзену я боты, ды зьмераю крокамі восень, пад сьцягамі жоўта-чырвонымі, якія развешвае хтосьці... Крыху ля стала прыпынюся, апошняй вячэры паесьці, ды выйду на пошукі шчасьця свайго заблукалага дзесьці... Абачлівы, шчодры мой Пане! Суворы і добры мой Ойча! Дык пэўна ж, ніколі ня знойдзеш, таго, што згубілась аднойчы... БЕЛАРУСЫ Дзесьці на ўскрайку Эўропы у багне сьмярдзючых балот, у адвечным палоне праклёну жыве занядбаны народ. Працуе ён зранку да ночы, ды кожнага лічыць рубля. А рэшту падбіўшы гукае ўсім зразумелае: "Бля!" Вусатага славіць паганца, што шляхам да згубы вядзе. Калгаснае лічыць за блага. Уласеае... дзе ж яно, дзе?! Замест ганарлівых ліцьвінаў цяпер беларусы жывуць. У іх выкралі нават Радзіму, а тыя гуляюць ды п'юць... НАДАКУЧЫЎ ЛУКАШЭНКА Надакучыў Лукашэнка са сваёй Раееяю - нам патрэбны прэзідэнт значна разумнейшы!.. Жарабец насеньне сее дзе ня трапячы сваё. У Драздах кароў гадуе, каб давалі малако. Ён рабуе, ён катуе, кантралюе Інтэрнэт... Прэ да Чавеса ў госьці на сьняданак ды абед. ... Нам забойцу-казнакрада лепш, сябры, трымаць у кратах!